ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី ៦ មេសា ២០០៨ លោក សម រង្ស៊ី ថ្លែងទៅកាន់អ្នកចូលរួមបាតុកម្ម ប្រឆាំងនឹងអតិផរណា នៅមុខរដ្ឋសភា

©John Vink / Magnum

នៅទីបំផុត កិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់លោកសម រង្ស៊ី បានសម្រេចហើយ។ បាតុកម្ម​របស់​លោក​ដែលបានគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃអាទិត្យ ទី៦មេសា ដើម្បីប្រឆាំងនឹង​ការ​ឡើង​ថ្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើង។ ថ្វីត្បិតតែបាតុកម្ម​នេះ​ប្រព្រឹត្តិ​ទៅដោយស្ងប់ស្ងៀម (ស្ថានទូតជាច្រើនបានណែនាំអោយអាណិកជនរបស់ពួក​គេ​មាន​ការ​ប្រុងប្រយ័ត្ន) ក៏ដោយ តែចំនួនពិតប្រាកដនៃអ្នកចូលរួមត្រូវ​វត្តមាន​។ គណបក្សសម រង្ស៊ី អាចប្រមូលផ្តុំសកម្មជនបានតែចន្លោះពី២០០ ទៅ ៣០០​នាក់ប៉ុណ្ណោះ ក្រោមការយាមកាមពីកងកម្លាំងប្រដាប់អារុធ​ដែលត្រូវបាន​ដាក់​ពង្រាយ​នៅក្នុងក្រុង ជាពិសេសនៅតាមផ្លូវចូលមកទីក្រុង...។ ប្រធាន​បទ​​នៃបាតុកម្មស្តីពីអតិផរណានេះគឺជាប្រភពនៃក្តីព្រួយបារម្ភរបស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជាភាគច្រើន ។

ការអនុញ្ញាតនៅនាទីចុងក្រោយ
ទាក់ទងនឹងការចរចាជាមួយអាជ្ញាធរ គណបក្សសម រង្ស៊ី  ទើបតែបាន​ទទួល​ការ​អនុញ្ញាតពីសាលាក្រុងភ្នំពេញ និងពីក្រសួងមហាផ្ទៃ កាលពីថ្ងៃសៅរ៍​ប៉ុណ្ណោះ​។ ប៉ុន្តែ អាជ្ញាធរផ្តល់ការអនុញ្ញាតអោយមានការប្រមូលផ្តុំនៅមុខវិមាន​រដ្ឋ​សភាថ្មីតែប៉ុណ្ណោះ មិនមែនដូចការគ្រោងទុកដែលត្រូវចាប់ផ្តើម​ចេញ​ដំណើរ​ពី​ផ្សារថ្មី ហើយដើរពីផ្សារមួយទៅផ្សារមួយរហូតដល់​ទីតាំងរដ្ឋសភា​ចាស់​នោះ​ទេ​។

ការអនុញ្ញាតមានតែនៅលើក្រដាស
លោកនុត រំដួល អ្នកតំណាងរាស្រ្តគណបក្សសម រង្ស៊ី មណ្ឌលខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានបរិហារតាមឧគ្ឃោសនស័ព្ទថា ៖ «ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងសាលាក្រុងភ្នំពេញ​បានផ្តល់ការអនុញ្ញាតជាលិខិតស្នាមអោយយើងជួបជុំគ្នា ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋ​ចំនួន​៨០០ នាក់នៅក្នុងខេត្តរបស់ខ្ញុំត្រូវបានរារាំងដោយកម្លាំងសមត្ថកិច្ចមិន​អោយ​ចូលមកទីក្រុងភ្នំពេញទេ»។

សកម្មជនម្នាក់មកពីស្រុកមុខ​កំពូល ខេត្តកណ្តាល ក៏បានរៀបរាប់​ដូចគ្នានេះ​ដែរ ដោយអះអាងថា អ្នកគាំទ្រគណបក្សសម រង្ស៊ីចំនួន៥០នាក់មិនអាច​ចូល​មក​ក្នុង​ទីក្រុងភ្នំពេញបានទេ។ សកម្មជននោះបានអះអាងថា «បន្ទាប់ពីមាន​អន្តរាគមន៍ពីអ្នកទទួលខុសត្រូវមួយរូបរបស់គណបក្សសម រង្ស៊ី អាជ្ញាធរក៏យល់​ព្រមអនុញ្ញាតិអោយយើងមួយក្រុមតូចធ្វើដំណើរមក»។

អ្នកសង្កេតការណ៍ជាច្រើនបានអះអាងពីវត្តមាន​នៃរបាំងសមត្ថកិច្ច​នៅលើ​ផ្លូវ​សំខាន់ៗ​​មកកាន់កណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញ។ លោកទូច ណារ័ត្ន ស្នងការ​នគរបាល​រាជធានីភ្នំពេញ បានបដិសេធការចោទប្រកាន់នេះ ដោយ​លោក​អះអាង​ថា កម្លាំងសមត្ថកិច្ចត្រូវបានដាក់ពង្រាយតែនៅក្នុងក្រុងប៉ុណ្ណោះ ដើម្បី«ធានាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសុវត្ថិភាពបាតុករ»។ «ខ្ញុំមិនដឹងថា អ្នកណាជាអ្នកដាក់របាំងការពារនៅតាមផ្លូវនោះទេ!» លោកទូច ណារ័ត្ន អះអាងយ៉ាងដូច្នេះ ដោយលោកបានចោទប្រកាន់គណបក្សសម រង្ស៊ីវិញ ថា​មិន​គោរពតាមកិច្ចសន្យាជាមួយសាលាក្រុងភ្នំពេញ។ «តាមការព្រមព្រៀង ពួកគេត្រូវឈប់នៅរដ្ឋសភាចាស់ មិនមែនដើរបន្ត​រហូត​ដល់​ទី​ស្នាក់​ការ​គណបក្សនោះទេ!»។

៥ចំណុចសម្រាប់រដ្ឋាភិបាល
លោកសម រង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «កាលពីពេល ខ្ញុំនៅជារដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុពីឆ្នាំ១៩៩៣ដល់ឆ្នាំ១៩៩៤ តម្លៃ​ទំនិញ​នៅលើ​ទីផ្សារ​មានកម្រិតទាប និងថេរ។ នៅពេលនោះ តម្លៃប្រេងសាំង​មួយលីត្រ​តែ​៦០០​រៀល​ប៉ុណ្ណោះ (បច្ចុប្បន្នជិត៥ ០០០រៀល) ហើយតម្លៃអង្ករមួយគីឡូតែ​៦០០រៀលទេ (បច្ចុប្បន្នពី២ ០០០ ទៅ ៣ ០០០រៀល)»។ លោកបានលើក​ឡើង​ពី​អតិផរណា ថាជា«ដំបៅមហារីកដែលត្រូវព្យាបាល»។ បន្ទាប់មក លោក​បានបង្ហាញវិធានការចំនួន៥ដែលគណបក្សសម រង្ស៊ី ស្នើអោយរដ្ឋាភិបាលអនុវត្ត ៖
•    កាត់បន្ថយពន្ធលើប្រេងសាំង និងកាត់បន្ថយថ្លៃ​ចំណេញ​របស់​អ្នក​ចែក​ចាយធំៗ
•    បញ្ចប់សិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ក្រុមហ៊ុននិងឈ្មួញមួយចំនួន ដែលសុទ្ធ​សឹង​ជា«ឧកញ៉ា» និង « អ្នកស្និទ្ធនឹងអំណាច»។ ពួកគេ​កំណត់​តម្លៃ​នៅលើ​ទីផ្សារ​តាមចិត្តរបស់ពួកគេ។
•    ធានានយោបាយរូបិយប័ណ្ណ សេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ​សមស្រប​មួយ​ដើម្បី​ការពារស្ថេរភាពតម្លៃប្រាក់រៀល។
•    ត្រួតពិនិត្យដោយសមហេតុផលនូវចរាចរណ៍រូបិយប័ណ្ណធនាគារ បើមិន​ធ្វើដូច្នេះទេ «ប្រាក់រៀលនឹងបន្តធ្លាក់ថ្លៃ ហើយអតិផរណា​នឹង​កើន​ឡើង​ថែម​ទៀត»។
•    អនុវត្តកំណែទម្រង់ដីធ្លី តាមរយៈការបែងចែកដីរដ្ឋ​ដែលមិន​ប្រើ​ប្រាស់ ទៅអោយកសិករគ្មានដីឬអ្នក​គ្មានដីគ្រប់គ្រាន់​ក្នុងការប្រកបរបរ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត ដើម្បីបង្កើនផលិតកម្មកសិកម្មជាតិ។

លោកប្រធានគណបក្សសម រង្ស៊ី ក៏ដូចជាតំណាងរាស្រ្តគណបក្សនេះដែរ បានមាន​ប្រសាសន៍ដដែលៗតាមឧគ្ឃោសនស័ព្ទថា «ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាល​គ្មានសមត្ថភាពធ្វើអោយតម្លៃទំនិញធ្លាក់ចុះទេ ប្រាក់បៀវត្សរ៍ត្រូវតែដំឡើង​មួយជាពីរ ឬក៏សមាជិករដ្ឋាភិបាលត្រូវតែចុះចេញពីតំណែង»។

«រដ្ឋាភិបាលមានប្រតិកម្ម»
លោកខៀវ កាញ៉ារីទ្ធ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងព័ត៌មាន វាយតម្លៃថា តាមរយៈ​បាតុកម្ម​នេះ គណបក្សសម រង្ស៊ី មានគោលបំណងតែម្យ៉ាងគត់ គឺ«ធ្វើអោយមាន​ស្ថានភាពជ្រួញច្របល់នៅមុនការបោះឆ្នោតសភា»។ «លោកសម រង្ស៊ី មិន​ចង់​អោយការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តិទៅដោយស្ងប់ស្ងាត់ទេ។ គាត់ដឹងថា គណបក្ស​គាត់​នឹងចាញ់ឆ្នោត...»។ លោករដ្ឋមន្ត្រីបន្ថែមទៀតថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាល​ប្រើ​កម្លាំង នោះលោក សម រង្ស៊ីនឹងយកបញ្ហានេះធ្វើជាលេសជាមិនខាន។

ម្យ៉ាងវិញទៀត លោករដ្ឋមន្រ្តីអះអាងថា រដ្ឋាភិបាល​បានចាត់វិធាន​ការរួច​ហើយ​ដើម្បី​ទប់ស្កាត់អតិផរណា។ «តម្លៃអង្ករមានស្ថេរភាពឡើងវិញ ហើយ​រដ្ឋាភិបាល​បានជួយកសិករ ដោយយល់ព្រមទិញ​ស្រូវពួកគាត់​១គីឡូក្នុង​តម្លៃ​៩០០រៀល ខណៈដែលតម្លៃនៅលើទីផ្សារតែ៧០០រៀល។ លើសពីនេះ​ទៅ​ទៀត រដ្ឋាភិបាលមិនបានដំឡើងថ្លៃប្រើប្រាស់អគ្គិសនី និងទឹកស្អាតនៅទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ទេ ហើយបានអនុញ្ញាតអោយមានការនាំសាច់ចូលពីប្រទេស​ជិតខាង​ឡើងវិញ»។

អវត្តមានយ៉ាងសំខាន់របស់សហជីពកម្មករ
ពុំមានសហជីពណា​មួយចូល​រួមតាមការអំពាវនាវរបស់លោកសម រង្ស៊ីនោះទេ។ សម្រាប់លោកជា មុនី ថ្ងៃកំណត់ដាក់អោយកម្មករមានរយៈពេលខ្លីពេក។ «លោកសម រង្ស៊ី បានធ្វើការអំពាវនាវរបស់លោកនៅថ្ងៃ៣០ មីនា។ លោក ជា មុនីបានពន្យល់ថា យើងមិនមានពេលជូបប្រជុំជាមួយ​អ្នកតំណាងកម្មករ​ដើម្បីធ្វើការសម្រេច​ចិត្តថាគួរចូលរួមឬមិនចូលរួមនោះទេ»។ តែលោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា លោកបានតាមដានបាតុកម្មនេះដែរ ប៉ុន្តែ«ជាលក្ខណៈបុគ្គល» មិន​មែនក្នុងនាមជាប្រធានសហជីពសេរីកម្មករនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (សសកពក ) នោះទេ។

មេដឹកនាំសហជីពរូបនេះបានបង្ហាញពីអ្វីដែលលោកហៅថា «បាតុកម្ម​ក្នុង​ទ្រុង»។ បើតាមរូបលោក មានតែការដើរហែរក្បួន និងកូដកម្មប៉ុណ្ណោះ​ដែលអាចបង្ខំ​អោយរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់គិតគូរពីការ​ទាមទាររបស់​ពួកគេ។ ទោះយ៉ាងណា លោកជា មុនី រម្លឹកថា «សហជីពរបស់​យើង​គឺមាន​លក្ខណៈ​ឯករាជ្យ​ពីគ្រប់គណបក្សនយោបាយទាំងអស់»។

កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី៤ មេសានេះ ក្រោមការធ្វើជាអាជ្ញាកណ្តាលរបស់ក្រសួងសង្គមកិច្ច សហជីពកម្មករ និង​ថៅកែ​​រោងចក្រកាត់ដេរបានយល់ព្រមព្រៀងគ្នាលើការបន្ថែមប្រាក់​ឧបត្ថម្ភ​អោយ​ស្របតាមការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ចំនួន៦ដុល្លារក្នុងមួយខែ ពោលគឺបានលើស​«១ដុល្លារ» ដែល សសកពក នៅតែទទួលយក បើទោះជាខ្លួនវាយតម្លៃថា​«មិនគ្រប់​គ្រាន់»បើធៀបនឹងអត្រាអតិផរណានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះក៏ដោយ។