Khmer
    Franηais


αžαŸ’αž„αŸƒ αž’αžΆαž‘αž·αžαŸ’αž™ 07 αž€αž‰αŸ’αž‰αžΆ 2008
αž˜αŸ‰αŸ„αž„ 20:42 (αž—αŸ’αž“αŸ†αž–αŸαž‰)
Ka-set
កាសែតគឺជាវ៉ិបសាយព័ត៌មានឯករាជ្យដែលចេញផ្សាយ ប្រចាំថ្ងៃជាភាសាបារាំង និង ខ្មែរស្តីអំពីប្រទេស កម្ពុជានិងប្រជាជនកម្ពុជានៅក្រៅប្រទេស ។

ទិនានុលេខន៍

La Mτme (film)
 → αž€αž‰αŸ’αž‰αžΆ  09 @07:00 - :0920:
Le Serpent (film)
 → αž€αž‰αŸ’αž‰αžΆ  10 @07:00 - :0859:
"I love PP" (installations)
 → αž€αž‰αŸ’αž‰αžΆ  11 @06:00 - :0900:
Chat noir, chat blanc (film)
 → αž€αž‰αŸ’αž‰αžΆ  11 @07:00 - :0910:
La lumiθre et la ruine (confιrence)
 → αž€αž‰αŸ’αž‰αžΆ  12 @06:30 - :0800:

ទទួលព័ត៌មានតាមអីមែល

សូមលោកអ្នកទទួលអត្ថបទថ្មីៗ

តាមរយៈទូរសាអេឡិចត្រូនិច 

សវនាការរបស់នួន ជា
αžŠαŸ„αž™ Stephanie Gee   
Convertir en PDF Version imprimable SuggΓ©rer par mail
26-03-2008

Nuon Chea / Frere No2 - © John Vink / Magnum

©John Vink / Magnum

 

កាលពីថ្ងៃទី ២០ មីនា អង្គបុរេជំនុំជម្រះនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការ​កម្ពុជា​បានសម្រេចជាឯកច័្ឆនបដិសេធនូវការស្នើសុំនៅក្រៅឃុំរបស់អតីត​មេ​មនោគមវិជ្ជាខ្មែរក្រហម  ដូចករណីរបស់ឌុច អតីតប្រធានពន្ធាគារ ស២១ ដែរ។  អតីតដៃស្តាំរបស់ប៉ុល ពត វ័យជាង៨០ឆ្នាំរូបនេះ ត្រូវបានចោទ​ប្រកាន់​ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ និងការរំលោភអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវថ្ងៃ​ទី១២ សីហា ១៩៤៩។ លោកមានសុខភាពមិនសូវជារឹងមាំប៉ុន្មាននោះទេ។

សេចក្តីសម្រេចមួយដែលគេរង់ចាំ
សហមេធាវីរបស់នួន ជា មិនទទួលបានជោគជ័យនៅក្នុងរឿងក្តីនេះទេ។ នួន ជា ត្រូវបន្តឃុំខ្លួនជាបណ្តោះអាសន្ន។ តុលាការសម្រេចបិទផ្លូវតវ៉ា​បណ្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​បន្តទៀត។ លោក សុន អរុណ មេធាវីជនជាតិកម្ពុជារបស់​គាត់ សំដែងនូវការសោកស្តាយចំពោះសេចក្តីសម្រេចរបស់អង្គបុរេជំនុំជម្រះ ដោយបានលើកឡើងថាកូនក្តីរបស់គាត់មានវ័យកាន់តែចាស់ ព្រមទាំង​មាន​សុខភាពទន់ខ្សោយទៀតផង។

នៅក្នុងសវនាការជា​សាធារណៈ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី៧ និង៨ ខែកុម្ភ: ដែលបាន​ធ្វើការជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងនឹងដីកាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នរបស់​នួន ជា លោកសហមេធាវីការពារក្តីបានបញ្ជាក់ថា «នួន ជាបានត្រៀមខ្លួន​ប្រឈមមុខនឹងអ្នកចោទប្រកាន់ចំពោះរូបលោក។ លោកបាននិយាយថា​លោក​បានត្រៀមខ្លួនប្រឈមមុខនឹងសវនាការនេះ​តាំងតែពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុនមក​ម្ល៉េះ»។ អតីតប្រធានរដ្ឋសភាខ្មែរក្រហមរូបនេះ បានអះអាងថាលោកមិន​មាន​ចេតនា​ណា​មួយក្នុងការរត់ភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសទេ ហើយលោកក៏មិនធា្លប់បានបង្ក​ជាបញ្ហាអសន្តិសុខណាមួយឡើយ ហើយប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ លោករស់​នៅ​ផ្ទះជាមួយនឹងក្រុមគ្រួសារយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់។

 

ការសួរចម្លើយដោយគ្មានមេធាវី
ចៅក្រមនៃអង្គបុរេជំនុំជម្រះបានបដិសេធនូវការអះអាងរបស់មេធាវីការពារក្តី ដែលបានរិះ​គន់ដល់ភាពមិនប្រក្រតីនៅក្នុងតំណាក់កាលពិភាក្សាដេញដោល​លើកទីមួយ ដែលធ្វើឡើងដោយសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត។ ការសាកសួរ​ដេញដោលនេះធ្វើឡើងភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីការចាប់ខ្លួនលោកនួន ជា នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែកញ្ញា នៅគេហដ្ឋានរបស់លោកនៅទីក្រុងប៉ៃលិន ភាគពាយ័ព្យនៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

បងធំទីពីរ ដែលត្រូវបានគេហៅទៅតាម​ឋានានុ​ក្រម​នៃ​របប​ខ្មែរក្រហម ធ្លាប់បានបដិសេធមិនត្រូវការមេធាវី។ មេធាវីការពារក្តីបានលើកឡើងថា នួន ជាបាននិយាយសំដីទាំងនោះ ដោយសារតែគាត់«មានស្មារតីមិនសូវល្អ និង​មិនបានយល់ច្បាស់អំពីនីតិវិធីតុលាការ»។ សហមេធាវីការពារក្តីបានវាយ​តម្លៃថា​ការសម្រេចចិត្តដែលមិនត្រូវការមានអ្នកតំណាងស្របច្បាប់គឺជា​ការ​សម្រេចចិត្តដែលអាចពិភាក្សាបាន។ ពួកគេបានអះអាងថាការសម្រចចិត្តនេះ​អាច​មកពី «ប្រតិកម្មរបស់អាជ្ញាធរទៅលើគាត់»។

លោក រ៉ូប៊ែរ ប៉ឺតទី សហព្រះរាជអាជ្ញាជនជាតិកាណាដា បានរម្លឹកថាលោក​នួន ជា ត្រូវបានគេផ្តល់ជំនួយផ្លូវច្បាប់ចំនួនបីលើក តែលោកបានបដិសេធ​ការជួយទាំងនេះទាំងបីលើកផងដែរ ហីយគេបានពន្យល់ប្រាប់គាត់យ៉ាង​ក្បោះក្បាយអំពីដំណាក់កាលពិភាក្សាដេញដោល។
 

លោកព្រះរាជអាជ្ញាបាននិយាយសកសៀតថា «យើងធ្លាប់បានឃើញអតីតអ្នកដឹកនាំរដ្ឋ​ថ្លែង​សុន្ទរកថា ដោយដោះសារថា លោកមិនបានធ្វើទង្វើអាក្រក់ណា​មួយ​ឡើយ ដោយបានបង្ហាញនូវអំណះអំណាងដ៏ជាក់លាក់និងគួរ​អោយទុក​ចិត្តបាន [...] ហើយយើងឃើញទៀតថាលោកមិនមែនជាមនុស្សទន់​ខ្សោយ​និងវង្វេងដូចដែល [មេធាវីការពារក្តី] និយាយរៀបរាប់ប្រាប់យើង​នោះទេ។

ដូច្នេះ អង្គបុរេជំនុំជម្រះបានទទួលស្គាល់ថាការលះបង់សិទ្ធិទទួល​បានជំនួយ​ផ្លូវ​ច្បាប់​​ពិតជាអាចធ្វើទៅបាន ហើយការសម្រេចចិត្តនេះធ្វើឡើងដោយ​ស្ម័គ្រ​ចិត្តនិងមានភាពច្បាស់លាស់។

តើការទទួលខុសត្រូវ​របស់​​នួន ជា គឺជាអ្វី?
កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២១ មីនា លោកមេធាវី សុន អរុណ បានសំដែងការ​ទើស​ចិត្ត​នឹងការកើនឡើងនូវពាក្យបណ្តឹងប្រឆាំងនឹងកូនក្តីរបស់លោក។ លោក​យល់ឃើញថាមិនមានភស្តុតាងណាមួយនៅក្នុងសំនុំរឿងក្តីនេះអាច​បញ្ជាក់​អោយឃើញពីពិរុទ្ធភាពរបស់នួន ជា ឡើយ។ ចំណែក​ឯចៅក្រមនៃ​អង្គបុរេជំនុំជម្រះវិញ បានពន្យល់ថា ការសម្រេចចិត្តរបស់ចៅក្រមមានមូល​ហេតុច្បាស់លាស់ដែលអាចបញ្ជាក់ពីការពាក់ព័ន្ធរបស់នួន ជានៅក្នុង​ឧក្រិដ្ឋកម្ម ដែលកើតមានឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ចន្លោះពីថ្ងៃទី ១៧ មេសា ១៩៧៥ ដល់ថ្ងៃទី៦ មករា ១៩៧៩។ លោកសហមេធាវីបាន​អះអាង​នៅក្នុងសវនាការថា កូនក្តីរបស់ពួកលោក មិនមែនមានធម្មជាតិ​ជាមនុស្ស​សាហាវ​យង់ឃ្នងឡើយ ព្រោះកាលពីអតីតកាល គាត់ធ្លាប់បួសជា​ព្រះ​សង្ឃ។ 


 

ការអំពាវនាវទៅកាន់សម្តេច ហ៊ុន សែន
ផ្អែកទៅតាមនីតិវិធីតុលាការ កាលពីសវនាការថ្ងៃទី ៧និងទី៨ ខែកុម្ភៈ លោក​នួន ជា មានសំដីជាចុងក្រោយ ដោយសំដែងគារវភក្តីចំពោះការងាររបស់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុន សែន។ គាត់បានលើកឡើងម្តងទៀតថា សន្តិភាព ឯក​ភាពជាតិ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រទេសកំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងល្អប្រសើរ បើ​ទោះបីជាមានឧបសគ្គខ្លះក៏ដោយ។ ជនត្រូវចោទរូបនេះបានប្រកាសថា «នយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយសម្តេច ហ៊ុន សែន [ អាច ] យកឈ្នះនូវរាល់ឧបសគ្គទាំងពួង [ ... ] និងអាចដឹកនាំប្រទេសជាតិឆ្ពោះ​ទៅរកការអភិវឌ្ឍន៍។ 



ខណៈពេលតុលាការបានសម្រេចកំណត់ថ្ងៃបើកសវនាការលើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍​ប្រឆាំងនឹងដីកាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នរបស់អ្នកស្រី អៀង ធីរិទ្ធិ អតីត​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងសង្គមកិច្ចនៃរបបខ្មែរក្រហម មេធាវីការពារក្តីបានស្នើសុំពន្យារពេលរយៈ​មួយ​ខែ។ លោកមេធាវីបានលើកឡើងអំពីសិទ្ធិរបស់ជនត្រូវចោទក្នុងការទទួល​បាន​ការ​ជំនុំជម្រះក្តីដោយយុត្តិធម៌ និងសិទ្ធិទទួលបានការការពារដោយមេធាវី​តាម​ការជ្រើសរើសរបស់ខ្លួន។ លោកបានពន្យល់ថាសហមេធាវីបរទេសរបស់​លោក​ស្រី អៀង ធីរិទ្ធិ គឺកញ្ញា Diana Ellis មិនអាចមកកាន់ប្រទេស​កម្ពុជា នាខែមេសាខាងមុខនេះបានទេ ដោយសារតែកញ្ញាជាប់កាតព្វកិច្ចវិជ្ជា​ជីវៈ​មួយ​នៅប្រទេសអង់គ្លេស។ សហមេធាវីទាំងពីររបស់អ្នកស្រីអៀង ធីរិទ្ធិ បានលើកឡើងម្តងទៀតថា អ្នកទទួលខុសត្រូវអង្គការគាំពារការពារក្តីបានជូន​ដំណឹងដល់​អង្គបុរេជំនុំជម្រះជាច្រើនលើកច្រើនសាររួចមកហើយ ថាកញ្ញាមិន​មានលទ្ធភាពចូលរួមសវនាការបានទេ។

 



សវនាការជំនុំជម្រះលើបណ្តឹងឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងនឹងដីកាឃុំខ្លួនបណ្តោះអាសន្នរបស់​អតីតប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យខៀវ សំផន នឹងធ្វើឡើងជាអសាធារណៈ លើកលែងតែផ្នែកខ្លះៗ នៃកិច្ចពិភាក្សា។ សវនាការនឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ២៣ មេសា។