| សច្ចធារណ៍ពិរុទ្ធភាពមានទម្ងន់លើសាលាក្តីខ្មែរក្រហម |
| ααα អារណូ ឌុយប៊ុស (អ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានប្រចាំតំបន់នៃសារព័ត៌មាន Libιration) | |
| 06-08-2008 |
ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៧ កុម្ភៈ ២០០៨ មន្ទីរឃុំឃាំងស-២១ ៖នគរបាលបានរារាំង សារព័ត៌មានមិនអោយចូលថតរូបជនសង្ស័យ © ចន វីង / Magnum អស់រយៈពេលប៉ុន្មានខែ បន្ទាប់ពីសវនាការជាលើកដំបូងនៃសាលាក្តីកាត់ទោសមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម មនុស្សមួយចំនួនបាននិយាយថា សាធារណៈទូទៅមានជំនឿថាជនសង្ស័យទាំងប្រាំរូបគឺជាពិរុទ្ធជនដ៏ពិតប្រាកដ។ ភាពជឿជាក់ទាំងនេះបានដាក់ទម្ងន់យ៉ាងធ្ងន់ទៅលើដំណើរការពិភាក្សា ដោយអាចប្រឈមនឹងការចោទប្រកាន់ពួកគេខុស។ នៅក្នុងអំឡុងរយៈពេល៣០ឆ្នាំ អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រនិងអ្នកយកព័ត៌មានបានធ្វើការសិក្សាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុតលើឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបានកើតមានឡើងនៅប្រទេសកម្ពុជា នាសម័យខ្មែរក្រហម ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩។ នៅក្នុងផ្នត់គំនិតរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវទាំងនោះ គេបានចាត់ទុកឧក្រិដ្ឋកម្មខាងលើថាជាទង្វើដែលមិនអាចប្រកែកបាន។
ជនត្រូវចោទត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាពិរុទ្ធជនមុនការកាត់ក្តី
លោក Rupert Skilbeck ប្រធានអង្គភាពគាំពារការការពារក្តីនៃសាលាក្តីខ្មែរក្រហមបានបញ្ជាក់ថា «ការមិនគោរពតាមសច្ចធារណ៍*និរទោសកើតមានពីគ្រប់ច្រកល្ហកទាំងអស់។ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលការពារសិទ្ធិមនុស្សបានលើកឡើងពីអ្នកប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្ម ជំនួសការនិយាយពីជនជាប់ចោទ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបានគាំទ្របរិយាកាសមួយនៃសច្ចធារណ៍ពិរុទ្ធភាព។ មេធាវីវ័យក្មេងមួយចំនួនក៏បាននិយាយដែរថា “តើអស់លោកអាចជឿជាក់បានយ៉ាងដូចម្តេចថាពួកគេទាំងនោះមិនមែនជាពិរុទ្ធជន?”»។
មេធាវីរបស់ជនសង្ស័យទាំងប្រាំរូប (នួន ជា អតីតបងធំទីពីរនៃរបបខ្មែរក្រហម-ខៀវ សំផន អតីតប្រមុខរដ្ឋ-អៀង សារី អតីតប្រមុនការទូត និងអៀង ធីរិទ្ធិ អតីតរដ្ឋមន្ត្រីសង្គមកិច្ច ហើយនឹងឌុច អតីតប្រធានមន្ទីរធ្វើទារុណកម្មទួលស្លែង) ព្រមទាំងចៅក្រមបានរក្សានូវបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់ខ្លះៗ នៅចំពោះមុខការងារដ៏ស្មុគស្មាញនេះ បើទោះបីជាបរិយាកាសនេះមានភាពរំជើបរំជួលយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងចំណោមជនរងគ្រោះពីឧក្រិដ្ឋកម្មខ្មែរក្រហមក៏ដោយ ក៏នីតិវិធីនេះនៅមានដំណើរការជាច្រើនឆ្នាំតទៅទៀត។
ការចូលរួមរបស់ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី ដែលអាចបំបាត់ការភាន់ច្រឡំទាំងឡាយ
នៅក្នុងសវនាការមួយក្នុងចំណោមសវនាការនៃអង្គបុរជំនុំជម្រះ កញ្ញា សេង ធារី ជនជាតិខ្មែរមួយរូបដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងដែលបានចូលរួមជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងចោទប្រកាន់នួន ជា ដែលជាជនជាប់មួយរូបក្នុងចំនួនជនជាប់ចោទទាំងប្រាំរូបខាងលើ។ អ្នកច្បាប់រូបនេះបានវាយតម្លៃថា «ការពិពណ៌នារបស់កញ្ញាគឺជារឿងដ៏សែនកំសត់មួយ និងគ្មានអំណៈអំណាងគតិយុត្តិ។ វាគឺជាការអំពាវនាវមួយពោរពេញទៅដោយមនោសញ្ចេតនា ទាមទាររកយុត្តិធម៌»។ សាលាក្តីកាត់ទោសខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាស្ថិតនៅក្រោមយុត្តាធិការរបស់ចៅក្រមកម្ពុជានិងអន្តរជាតិ ព្រមទាំងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ។ តុលាការចម្រុះមួយនេះគឺជាតុលាការអន្តរជាតិទីមួយ ដែលអនុញ្ញាតិអោយមានការចូលរួមពីសំណាក់ជនរងគ្រោះ។ ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីជាច្រើនរូបត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយចូលរួមនៅក្នុងតុលាការ (រហូតមកទល់ពេលនេះ មាន១៤ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី)។ អ្នកច្បាប់រូបនេះបានវាយតម្លៃថា «ទោះបីជាមានដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីចំនួន៤០រូបត្រូវបានអនុញ្ញាតិអោយចូលរួមនៅក្នុងតុលាការ ដូចសេចក្តីត្រូវការរបស់ពួកគេ ក៏ដោយ ក៏គេឃើញនៅមានអន្ទាក់ដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយ សម្រាប់អង្គភាពការការពារក្តី»។
នៅក្នុងសាលរបស់តុលាការ វិចិត្រសាលសាធារណៈមួយអនុញ្ញាតិអោយមនុស្សចំនួន៧០០នាក់ ចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សា ជាពិសេស ប្រជាជនខ្មែរដែលបានបាត់បង់សាច់ញាតិរបស់ពួកគេនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម។ លោក Rupert Skilbeck បានសំដែងការព្រួយបារម្ភថា «ប្រសិនជាវិចិត្រសាលទទួលសំពាធ ការងាររបស់តុលាការនឹងជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង»។ គ្រោះថ្នាក់មួយក្នុងចំណោមគ្រោះថ្នាក់នៃបរិយាកាសសច្ចធារណ៍នៃពិរុទ្ធភាពអាចនឹងជាការច្រានចោលនៃសេចក្តីសម្រេចដោយសាធារណៈជនខ្មែរ ក្នុងករណីមានការលើកលែងទោសដល់ជនជាប់ចោទមួយចំនួន។
ការគោរពសិទ្ធិការពារក្តី
ករណីទាំងអស់នេះមិនបានបង្ហាញអោយឃើញពីសញ្ញាដ៏គួរអោយព្រួយបារម្ភដែលអាចដាក់ទម្ងន់ទៅលើច្បាប់នៃការការពារក្តីបានឡើយ។ អ្នកសង្កេតការណ៍បានគូសបញ្ជាក់ថារដ្ឋបាលនៃសាលាក្តីខ្មែរក្រហមបានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីដំណើរការការងារការពារក្តីជនជាប់ចោទអោយបានរឹងមាំបំផុត។
លោក Hisham Mousar បានបញ្ជាក់ថា «គោលការណ៍ច្បាប់សច្ចធារណ៍និរទោសគ្រាន់តែជាកត្តាទីពីរប៉ុណ្ណោះ។ យើងមានអង្គភាពនៃជនរងគ្រោះ ជាមួយនឹងថវិកាសូន្យដុល្លារ និងមេធាវីដែលមកចូលរួមបន្តិចម្តងៗ ខណៈពេលដែលអង្គភាពគាំពារការការពារក្តីត្រូវបានផ្គត់ដោយទឹកប្រាក់ចំនួនបី ទៅបួនលានដុល្លារ ព្រមទាំងមានមេធាវីចំណានៗទៀតផង»។ លោក Hisham Mousar គឺជាអ្នកឃ្លាំមើលការជំនុំជម្រះទោស សម្រាប់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក។ មេធាវីការពារក្តីបានគូសបញ្ជាក់ថាមិនមានឧបសគ្គណាមួយប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិការពារក្តីនៅក្នុងនីតិវិធីនេះនោះទេ។
ប៉ុន្តែ មានមូលហេតុផ្សេងទៀតដែលអាចធានាបានថាជនសង្ស័យមួយរូបមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាពិរុទ្ធជន មុននឹងការកាត់សេចក្តីរបស់តុលាការ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់នៃប្រទេសកម្ពុជា គេកម្រឃើញជនជាប់ចោទត្រូវបានផ្តន្ទាទោស ដោយគ្មានមេធាវីជួយការពារក្តីណាស់។ ក្រៅអំពីការផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់ជនរងគ្រោះ សាលាក្តីខ្មែរក្រហមក៏ជាគម្រូមួយសម្រាប់តុលាការក្នុងស្រុកផងដែរ។
ការយល់មិនច្បាស់ដែលអាចកើតមានឡើងពីសំណាក់ជនរងគ្រោះ
អ្នកច្បាប់រូបនេះបានសង្កេតឃើញថា « ប្រជាជនខ្មែរនឹងយល់ឃើញថាមនុស្សមួយចំនួនដែលពួកគេចាត់ទុកថាជាពួកបិសាច ត្រូវបានជំនុំជម្រះប្រកបដោយភាពគោរពគួរសម។ ពួកគេមិនទំលាប់នឹងរឿងបែបនេះទេ »។ នៅក្នុងសវនាការនៃអង្គបុរេជំនុំជម្រះ ប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួនដែលបានចូលរួម បានសំដែងនូវការឈឺចិត្ត នៅពេលដែល ឌុច ជនជាប់ចោទម្នាក់ ក្នុងចំណោមជនជាប់ចោទទាំងប្រាំរូប បានស្នើសុំរស់នៅក្រៅឃុំ តាមរយៈមេធាវីរបស់ខ្លួន ដោយសំអាងហេតុផលថាគាត់ធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគារអស់រយៈពេល៩ឆ្នាំមកហើយ។
ចៅក្រមជាច្រើនបានទទួលស្គាល់ថា កត្តភាពនៃប្រព័ន្ធច្បាប់អាចនឹងធ្វើអោយផ្លូវអារម្មណ៍របស់ជនរងគ្រោះមួយចំនួនគិតថា «អយុត្តិធម៌»។ ហេតុដូច្នេះ ពួកគេខិតខំប្រឹងប្រែងពន្យល់ណែនាំដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលរងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅសម័យខ្មែរក្រហម ហើយសម្រាប់ប្រជាជនទាំងនោះគិតថា «ច្បាប់» មាន«ភាពអយុត្តិធម៌»។
លោក ហ្រ្វង់ស័រ រ៉ូ បានបញ្ចេញយោបល់ដោយឥតលាក់លៀមថា « តម្លៃនៃយុត្តធម៌គឺ ត្រូវផ្តល់នូវការធានាដល់អ្នកដែលត្រូវគេចោទប្រកាន់ហើយពេលខ្លះជនទាំងនោះបានបដិសេធចំពោះជនរងគ្រោះដែលខ្លួនបានសម្លាប់។ នេះគឺជាគ្រឹះនៃនីតិរដ្ឋ»។ លោកហ្រ្វង់ស័រ រ៉ូ គឺជាសហមេធាវីរបស់ឌុច ដែលជាជនជាប់ចោទម្នាក់ក្នុងចំណោមជនជាប់ចោទទាំងប្រាំរូប។
សច្ចធារណ៍* មានន័យថា ការសន្មតទុកជាមុន |
