 ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី ៣០ មេសា ២០០៨ ចួន វិបុល (អ្នកយកព័ត៌មាន) លោក មុន្នី សុថារ៉ា (គ្រូពេទ្យជម្ងឺផ្លូវចិត្ត) និងម៉ុម សុវណ្ណ (អ្នកជំនាញផ្នែកសម្លេង) នាស្ថានីយវិទ្យុ ១០២ ក្នុងកម្មវិធីគាំទ្រដល់ជនរងគ្រោះខ្មែរក្រហម
© John Vink / Magnum «តុលាការកាត់ទោសអតីតមេដឹកនាំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ អាចជួយព្យាបាលអ្នកជម្ងឺ ប៉ុន្តែ វាក៏អាចជួយដាស់ជម្ងឺបាក់ស្បាតរបស់ជនរងគ្រោះអោយកើតឡើងវិញដែរ។ លោក ឈឹម សុធារ៉ា គ្រូពេទ្យជម្ងឺផ្លូវចិត្តនិងអង្គការរបស់លោកគឺ TPO បានចូលរួមចំណែកនៅក្នុងសាលាក្តីមួយនេះ ហើយកាលពី៣ឆ្នាំមុន លោកបានរៀបចំកម្មវិធីគាំទ្រផ្នែកជំនួយស្មារតីដល់ជនរងគ្រោះពីរបបខ្មែរក្រហម។ តាមរយៈការរម្លឹករឿងរ៉ាវពីអតីតកាលឡើងវិញ ស្នាមរបួសនៃការឈឺចាប់បានធ្វើអោយអ្នកនៅរស់រានមានជីវិតមានការភិតភ័យ និងមានការព្រួយបារម្ភ ។ សំណល់ពីអតីតកាលជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់សមត្ថភាពរបស់ពួកគេ ដល់ការចិញ្ចឹមបីបាច់កូនៗ ហើយការឈឺចាប់របស់ពួកគេនេះត្រូវធ្លាក់បន្តទៅលើក្រុមគ្រួសារ។ ដើម្បីអោយសកម្មទ្រទ្រង់សុខភាពស្មារតីរបស់អង្គការនេះអាចគ្របដណ្តប់ទៅលើចំនួនដ៏ច្រើនបំផុតនៃអ្នកជម្ងឺដែលសើរើជម្ងឺផ្លូវចិត្តឡើងវិញ កម្មវិធីតាមរលកធាតុអាកាសត្រូវបានរៀបចំឡើងជាពិសេស។ កម្មវិធីផ្សាយតាមវិទ្យុ «អឌីតកាលក្នុងបច្ចុប្បន្ន» បានចាប់ដំណើរការកាលពីខែកុម្ភៈ។
នៅពេលអារម្មណ៍ដែលលាក់ទុកក្នុងចិត្តត្រូវបើកកកាយ
នៅម៉ោងបីរសៀល នាស្ថានីយវិទ្យុ FM ១០២ របស់មណ្ឌលព័ត៌មានស្រ្តីកម្ពុជា កម្មវិធីចាប់ផ្តើមដំណើរការ។ ថ្ងៃពុធនេះ លោកគ្រូពេទ្យជម្ងឺផ្លូវចិត្តឈ្មោះ មុនី សុត្ថារ៉ា គឺជាអ្នកត្រូវមកធ្វើជាវាគ្មិន ផ្តល់ការព្យាបាល ក្នុងនាមតំណាងអង្គការ[TPO]។ លោកអង្គុយរង់ចាំពិធីករវ័យក្មេងដែលមកយឺត យ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់។ ប្រធានបទថ្ងៃនេះគឺ ការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរបស់ជនជាតិខ្មែរ នៅក្រោយរបបខ្មែរក្រហម។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត បានរម្លឹកថា នៅក្នុងអំឡុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំដ៏សែនខ្មៅងងឹតនេះ ប្រជាជនកម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វីផ្សេង ក្រៅអំពីលាក់ទុកនូវអារម្មណ៍របស់ពួកគេនោះទេ។ តួយ៉ាង ភាពភ័យខ្លាចបានបង្ខំអោយពួកគេបំភ្លេចកំហឹងរបស់ខ្លួនចោលអស់។ ដើម្បីជៀសផុតពីសេចក្តីស្លាប់ ប្រជាជនខ្មែរបានសម្របខ្លួនទៅតាមកាលៈទេសៈ គោរពតាមបញ្ជារបស់ពួកខ្មែរក្រហម ដោយគ្មានហ៊ានប្រកែកតវ៉ាអ្វីទាំងអស់។ ប៉ុន្តែ នៅពេលនេះ សេចក្តីត្រូវការកាលពីអតីតកាល ដែលលាក់កប់ទុក បានស្តែងចេញអោយឃើញ តាមរលកធាតុអាកាស ជាមួយនឹងកំហឹងតិចរឺច្រើន។ « មនុស្សមួយចំនួនដែលបានលាក់កប់ទុកកំហឹងចំពោះរបបគ្រប់គ្រងនេះ បានបើកកកាយវាឡើង ហើយពួកគេមានភាពជ្រួលច្របល់យ៉ាងខ្លាំង។ ប៉ុន្តែ អ្នកផ្សេងទៀតនៅតែរក្សាវាទុកក្នុងស្ថានភាពមួយ និងបដិសេធរៀបរាប់ឡើងវិញ អំពីសម័យកាលនោះ»
សាមគ្គីភាពកាលពីអតីតកាល
បន្ទាប់ពីមានការពន្យល់របស់លោកវេជ្ជបណ្ឌិតជម្ងឺផ្លូវចិត្តរួចមក ទស្សនៈយោបល់ផ្សេងៗរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានសាកសួរនៅតាមដងផ្លូវ ត្រូវបានបង្ហាញឡើង។ បុរសម្នាក់សំដែងនូវការសោកស្តាយថា «មុនសម័យខ្មែរក្រហម យើងទាំងអស់គ្នាសាមគ្គីណាស់ ក្មេងៗស្តាប់បង្កាប់ចាស់ទុំ ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់គោរពប្រជារាស្រ្ត។ បច្ចុប្បន្ននេះ យើងលែងមានទំនុកចិត្តលើគ្នាទៅវិញទៅមកទៀតហើយ»។ ស្រ្តីម្នាក់មានប្រសាសន៍ថា «កាលពីមុន ប្រជាជនបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសង្គម និងជួយគ្នាទៅវិញទៅមក។ ឥឡូវនេះ ពួកគេមានភាពក្រអឺតក្រទម ជាមនុស្សសម្ភារៈនិយម និយាយរួម គឺម្នាក់ៗនៅរៀងៗខ្លួន!។» មនុស្សផ្សេងទៀតអស់សង្ឃឹមថា «កាលពីមុន យើងជាពុទ្ធបរិស័ទ ដែលមានជំនឿខ្លាំង និងមានភាពស្មោះត្រង់។ កាលនោះ មិនមានការលួចនោះទេ។ ប៉ុន្តែ របបខ្មែរក្រហមបានបំបាត់គុណសម្បត្តិដ៏ល្អៗទាំងនេះចោលទាំងស្រុង។ អ្នកត្រូវបានសំភាសតាមដងផ្លូវបានធ្វើការកត់សម្គាល់ទាក់ទងនឹងការបែកបាក់ក្នុងសង្គម នៅក្រោយរបបប៉ុល ពត។
ប្រមូលផ្តុំភាពភ័យខ្លាច
បន្ទាប់មក អ្នកទូរស័ព្ទចូលក្នុងកម្មវិធីអាចមានមតិយោបល់ដោយផ្ទាល់តាមរលកធាតុអាកាស។ លោក ហង្ស សម្បត្តិ អ្នករៀបចំកម្មវិធី ពន្យល់ថា «ពួកគេអាចទូរស័ព្ទមកកាន់ពួកយើង ដើម្បីនិយាយទាក់ទងនឹងប្រធានបទដែលពេលខ្លះអាចរំខានដល់សតិអារម្មណ៍របស់ពួកគេ។ អ្នកខ្លះអួលដើមក និយាយមិនចេញ។ កម្មវិធីរបស់យើងផ្តល់ឪកាសដល់ប្រជាជន ក្នុងការបន្ធូរអារម្មណ៍តានតឹងនិងចាកចេញពីសុបិនដ៏សែនអាក្រក់នេះ។ ជាពិសេស នៅពេលដែលយើងបាននិយាយជាមួយនឹងអ្នកដែលមានសភាពបាក់ស្បាត គ្រូពេទ្យរបស់យើងនឹងផ្តល់ជាដំបូន្មានជួយដល់ពួកគេ។» អ្នកខ្លះបាននិយាយចាកប្រធានបទ។ តួយ៉ាង លោក សេង អ្នកទូរស័ព្ទចូលក្នុងកម្មវិធីដំបូងគេ ពីខេត្តព្រៃវែង បាននិយាយចាកប្រធានដែលគេចង់បាន។ លោកនិយាយប្រយោគដែលមិនសូវជាមានន័យទាក់ទងនឹងប្រធានបទថា «ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ បញ្ហាព្រំដែន គ្រោះថ្នាក់បណ្តាលមកពីការចូលឈ្លានពានរបស់ប្រទេសជិតខាង ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់...។ កាលពីស្ថិតនៅក្រោមសម័យខ្មែរក្រហម ខ្ញុំមិនសូវខ្វល់នឹងបញ្ហាទាំងអស់នេះទេ។ សព្វថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមានការចាប់អារម្មណ៍នឹងបញ្ហាទាំងនេះយ៉ាងខ្លាំង ហើយគ្រប់គ្នាហាក់បីដូចជាមិនចាប់អារម្មណ៍ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះសោះ។ អ្នកនយោបាយគិតតែពីឈ្លោះគ្នា ជាជាងយកចិត្តទុកដាក់លើផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិ»។
លោកគ្រូពេទ្យមិនទាល់គំនិតនោះទេ។ លោកមានបំណងបន្ធូរអារម្មណ៍ដ៏តានតឹងនេះ។ «ឥរិយាបថរបស់លោក គឺជាការភ័យខ្លាច... ប៉ុន្តែ ការគេចវេសមិនមែនជាដំណោះស្រាយដ៏ល្អប្រសើរនោះទេ យើងត្រូវតែប្រឈមមុខនឹងការពិត ដើម្បីគេចផុតពីការភ័យខ្លាចនេះ។ យើងកំពុងស្ថិតនៅឆ្នាំ ២០០៨ សង្គ្រាមបានបញ្ចប់ហើយ។
ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី ៣០ មេសា ២០០៨ លោកចួន វិបុល និងលោកមុន្នី សុថារ៉ា ឆ្លើយសំណួររបស់អ្នកទូស័ព្ទចូលដែលមានជម្ងឺបាក់ស្បាត ក្រោយសម័យខ្មែរក្រហម © John Vink / Magnum
រវាងការភ័យខ្លាច និងកំហឹង
អ្នកទូរស័ព្ទចូលម្នាក់ទៀត បានបញ្ចេញគំនិតយោបល់របស់ខ្លួន ដោយអំពាវនាវដល់ជនរួមជាតិទាំងអស់ «អោយផ្តល់តម្លៃដល់សុភមង្គល ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមធ្យោបាយត្រឹមត្រូវ ត្រូវស្រឡាញ់សន្តិភាព និងមិនត្រូវវង្វេងជាមួយនឹងមហិច្ឆតាចង់មានចង់បាននោះទេ »។ លោក មុនី សុត្ថារ៉ា ចង់ពន្យល់ពីការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថនេះថា «គេបានប្រែក្លាយជាមនុស្សអាត្មានិយម ដោយសារតែគេមានការភិតភ័យ។ ការភ័យខ្លាចសង្គ្រាម ព្រមទាំងភ័យខ្លាចនឹងភាពអត់ឃ្លាន ដែលពួកគេបានជួបប្រទះ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម។ ដូច្នេះ ពួកគេគិតតែប្រមូលរបស់ទ្រព្យផ្សេងៗ ដោយភ័យខ្លាចមានការខ្វះខាត និងខ្លាចជួបប្រទះនូវទុរគតភាពម្តងទៀត»។
គ្រូពេទ្យជម្ងឺផ្លូវចិត្តរូបនេះបានត្រលប់មកនិយាយពីទិន្នាការសំខាន់ទាំងពីរ ដែលដក់ជាប់ក្នុងចិត្តរបស់អ្នករួចរស់ពីសេចក្តីស្លាប់។ នៅក្នុងអារម្មណ៍របស់អ្នកខ្លះ កំហឹងលាក់កប់ទុកក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេត្រូវបានបញ្ចេញតាមរយៈអាកប្បកិរិយាកាចសាហាវ និងគួរអោយមានគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងខ្លាំង សម្រាប់អ្នកនៅជុំវិញខ្លួន។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងអារម្មណ៍របស់អ្នកខ្លះផ្សេងទៀត ភាពភ័យខ្លាចបានធ្វើអោយពួកគេស្លន់ និងធ្វើអោយអោយពួកគេមិនចង់ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហា។ លោក មុនី សុត្ថារ៉ា បានវិភាគថា «អត្តចរិកទាំងពីរនេះ បានបង្ហាញពីមូលហេតុនៃការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរបស់ប្រជាជនខ្មែរ»។ ប៉ុន្តែ លោកបានរម្លឹកថា ជនរងគ្រោះមួយចំនួន បានយកឈ្នះលើវិញ្ញាសារដ៏សែនលំបាកទាំងនេះ ដោយមិនអនុញ្ញាតិដល់ជម្ងឺផ្លូវចិត្តដក់ជាប់ក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេឡើយ។
លោកស្រី Chantal Dorf អ្នកជំនាញផ្នែកជម្ងឺផ្លូវចិត្ត និងជាទីប្រឹក្សាអង្គការ TPO បានសង្ខេបថា «តាមរយៈបទពិសោធរបស់យើង យើងអាចបង្រៀនដល់អ្នកទាំងនោះថាអ្វីដែលបានកើតឡើងចំពោះពួកគេ គឺជារឿងធម្មតា ហើយពួកគេអាចយកឈ្នះលើបញ្ហារបស់ពួកគេបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយយល់ព្រមទទួលស្គាល់នូវការឈឺចាប់របស់ខ្លួន»។
និយាយតាមទូរស័ព្ទដើម្បីបន្ធូរអារម្មណ៍ដែលឈឺចាប់
ចាប់តាំងពី៦ខែមកហើយ អង្គការ TPO បានផ្តល់សេវាដោះស្រាយបញ្ហាផ្លូវចិត្តតាមទូរស័ព្ទ (Hot-line)។ ជនរងគ្រោះអាចហៅចូលបាន ដើម្បីទទួលបានការផ្តល់ដំបូន្មានខ្លះៗ និងការឆ្លើយតប រឺចង់រៀបរាប់អោយគេគ្រប់គ្នាបានស្តាប់ពីបញ្ហារបស់ខ្លួន។ អ្នកជំនាញនៅរង់ចាំឆ្លើយតបជារៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីម៉ោង៨ព្រឹក ដល់ ១២ ថ្ងៃត្រង់ និងចាប់ពីម៉ោង ១៤ ដល់១៧ល្ងាច តាមរយៈទូរស័ព្ទលេខ ០១៧ ២២២៣៧២ រឺ ០២៣ ៣៥០ ៨៨៨។ ការហៅចូលដោយឥតគិតថ្លៃសម្រាប់ប្រព័ន្ធ ០២៣ និង ០១១។
| 
