ត្រពាំងប្រាសាទ (ឧត្តរមានជ័យ) ថ្ងៃទី២៤ ធ្នូ ២០០៣ ៖ ការរង់ចាំលទ្ធផលពិនិត្យរកជម្ងឺគ្រុនចាញ់

John Vink / Magnum

តំបន់សើម និងព្រៃភាគខាងពាយ័ព្យប្រទេសកម្ពុជាផ្តល់​នូវបរិយាកាស​សម​ស្រប​​មួយ​​សម្រាប់បង្កកំណើតរបស់មូស ដែលជាភ្នាក់ងារចម្លងសំខាន់ជាងគេ។ បន្ថែម​ពីលើនេះ នៅក្នុងតំបន់ព្រំដែន ប្រជាជនធ្វើដំណើរទៅមកច្រើន ដែល​បង្ក​ការស្មុគស្មាញដល់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជម្ងឺគ្រុនចាញ់ ហើយតម្រូវអោយ​ជំរុញកិច្ចប្រឹងប្រែងក្នុងការតាមដានវិញ។ ខណៈពេលដែល​យុទ្ធសាស្រ្ត​ថ្មី​ត្រូវ​បាន​ដាក់ចេញនៅក្នុងតំបន់នេះ វិស័យសុខាភិបាល​សាធារណៈ​ត្រូវ​ធ្វើអ្វី​ម្យ៉ាង​ដើម្បី​បង្ហាញសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន។

ថ្ងៃ២៥មេសា គឺជាទិវាអន្តរជាតិនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជម្ងឺឆ្លងដ៏ល្បីល្បាញមួយ នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ គឺជម្ងឺគ្រុនចាញ់ ។ រហូតមកទល់ពេលនេះ  ជម្ងឺ​គ្រុន​ចាញ់​នៅ​តែ​វាយលុកមកលើប្រទេសកម្ពុជា ថ្វីបើថា​មានសមាមាត្រវាតិចជាង​កាលពីមុន​ក៏​ដោយ។

ជម្ងឺគ្រុនចាញ់ថយចុះ
ស្ថិតិរបស់មជ្ឈមណ្ឌលជាតិប្រយុទ្ធនឹងជម្ងឺគ្រុនចាញ់កម្ពុជាបានបង្ហាញពីធ្លាក់​ចុះនៃករណីជម្ងឺគ្រុនចាញ់ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ដោយនៅឆ្នាំ២០០៧នេះ មាន​តិច​ជាង៦០ ០០០ករណី (២៤១នាក់ស្លាប់)។ តួលេខនេះគឺទាបជាងគេ​បំផុត​បើ​តាម​ការសង្កេតអំឡុងពេល១០ឆ្នាំមកនេះ។ ប៉ុន្តែទិន្នន័យនេះគឺបានមកតែ​ពីមន្ទីរ​ពេទ្យរដ្ឋទូទាំងប្រទេសប៉ុណ្ណោះ : ការផ្តល់សេវាវេជ្ជសាស្រ្ត​នៅមិនទាន់​ល្អឥតខ្ចោះនោះទេ ហើយអ្នកជម្ងឺក្នុងចំនួនយ៉ាងច្រើន​ឥតគណនារត់​ទៅ​រក​វិស័យ​​ឯកជន (ពី៦០ទៅ៨០% បើយោងតាមប្រភពនានា)។ ដូច្នេះតួ​លេខ​ខាង​លើអាច​ប្រើបានត្រឹមជាអាំងឌីកាទ័រមួយប៉ុណ្ណោះ។ ទោះយ៉ាងណា វាបង្ហាញពី​និន្នា​ការវិជ្ជមានមួយដែរទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេស (ការលើកកម្ពស់​ការទទួលបានសេវាព្យាបាលជម្ងឺ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានា) និងពីកិច្ចសហការ​ជាមួយនឹងប្រទេសជិតខាង ថៃ និងវៀតណាម។

ប៉ារាសិតកាន់តែស៊ាំទៅៗនឹងថ្នាំ
ការធ្វើទំនើបកម្មបង្កភាពងាយស្រួលដែរដល់ការធ្វើចរាចរណ៍របស់មនុស្ស ដែល​ធ្វើអោយលេចចេញនូវគ្រោះថ្នាក់ពិសេសៗ។ ជាក់ស្តែង នៅភាគពាយ័ព្យ  គេឃើញមានប៉ារាសិតជាច្រើនប្រភេទ (មីក្រុបដែលចម្លងមក​មនុស្សតាមរយៈ​ការខាំរបស់សត្វមូស)កាន់តែធន់ឡើងនឹងវិធីព្យាបាលចាស់។ មូលហេតុ : ចរាចរណ៍​ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់របស់ពលកររវាងប្រទេសថៃនិងកម្ពុជា នៅក្នុង​តំបន់​ដែល​មានដំបូលព្រៃក្រាស់នៅឡើយ (លក្ខខណ្ឌ​នៃការរីករាល​ដាលនៃ​ជម្ងឺ​គ្រុន​ចាញ់​នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍)។ «ត្រង់ហ្នឹងហើយដែលជាបញ្ហាចម្បង។ អ្នក​ដែល​ផ្លាស់ទីពីម្ខាងទៅម្ខាងទៀតនៃព្រំដែនមិនបន្តការព្យាបាល​តាមវេជ្ជបញ្ជា​មុនទេ ឬក៏ប្រើថ្នាំខុសរបៀបជាដើម ដែលធ្វើអោយប៉ារាសិតមានភាព​ស៊ាំនឹង​ថ្នាំកាន់តែខ្លាំងឡើង» នេះគឺជាការពន្យល់របស់លោកដួង សុជាតិ នាយក​មជ្ឈមណ្ឌល​ជាតិប្រយុទ្ធនឹងជម្ងឺគ្រុនចាញ់។

ឆាប់ៗនេះ អ្នកជំនាញនឹងយកចិត្តទុកដាក់តំបន់ភាគពាយ័ព្យ
ប៉ុន្មានខែកន្លងមកនេះ អង្គការសំខាន់ៗក្នុងពិភព​លោកដែលធ្វើការក្នុង​ផ្នែក​សុខភាព ដូចជាអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO ) និងមូលនិធិប៊ីល និងមេលីនដា ហ្គែត  បានប្រកាសពីការផ្តល់ទឹកប្រាក់​ដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ស​ម្រាប់​«លុបបំបាត់»ជម្ងឺគ្រុនចាញ់។ នៅកម្ពុជា ផែនការលុបបំបាត់នេះបង្ហាញ​អោយ​ឃើញ​នៅក្នុង​យុទ្ធសាស្រ្តដ៏ធំមួយនៅក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវយ៉ាង​លម្អិត​នៅតំបន់​ភាគពាយ័ព្យ  តាមរយៈការតាមសង្កេតអ្នកឆ្លងជម្ងឺ ការស្រាវជ្រាវ​ពី​ប៉ារាសិតថ្មីៗ និងការបញ្ចូលលទ្ធផលទៅក្នុងប្រព័ន្ធព័ត៌មានវិទ្យា។ នេះគឺជា​កម្មវិធី​ដ៏គួរភ្ញាក់ផ្អើលមួយបើមើលទៅលើគោលបំណងចង់បាន និងមធ្យោបាយ​ដើម្បី​សម្រេចទិសដៅនេះ។ ប៉ុន្តែលោកហ្វីលីព ហ្គុយយ៉ង់ មកពី​អង្គការដៃ​គូដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍  អធិប្បាយថា ៖ «ប្រសិនបើគេច​ង់​សម្រេចគោល​បំណង​នេះគឺ​ទាល់តែការពង្រឹងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលមូលដ្ឋានប្រព្រឹត្តធ្វើឡើង​ស្រប​ពេល​ជាមួយ​គ្នា»។ តែនៅក្នុងវិស័យនេះ អ្នកណាក៏ដឹងដែរថា កម្ពុជា​នៅមានផ្លូវ​វែង​ឆ្ងាយ​ទៀតដែលត្រូវដើរ បើទោះជាការរីកចម្រើនត្រូវបាន​លើកឡើងច្រើនហើយ​ក៏ដោយ។