កំពង់ស្វាយ (កណ្តាល)ថ្ងៃទី៣ មិថុនា ២០០៨ រូបប្រាសាទអង្គរវត្តរបស់កសិករជាងគំនូរនៅភូមិកំពង់ស្វាយ © John Vink / Magnum កម្មករមួយក្រុមបានសម្រេចចិត្តលះបង់ការងារជីកកាប់គាស់ធ្វើស្រែចំការរបស់ខ្លួន ដោយសារតែប្រាក់កំរៃដែលទទួលបានពីការងារនេះមានចំនួនតិចតួចស្តួចស្តើងមិនគ្រប់គ្រាន់ទៅនឹងតម្រូវការ។ លើសពីនេះ មានអ្នកខ្លះបានចាកចេញទៅកាន់ទីក្រុងភ្នំពេញ រឺមួយទៅទីប្រជុំជនសំខាន់ៗតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួន ដើម្បីស្វែងរកការងារធ្វើ។ នៅភូមិកំពង់ស្វាយ ចម្ងាយប្រមាណ២០គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូងទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រជាជនមិនបានធ្វើចំណាកស្រុកនោះទេ។ ប៉ុន្តែ ការងារកសិកម្មត្រូវបានជំនួសដោយការគូរគំនូរដែលបានបានគៀងគងប្រជាពលរដ្ឋជាង៣០គ្រួសារអោយប្រកបរបររកស៊ីនេះ។
នៅក្រោមដំបូងផ្ទះរបស់វិចិត្រករ
ទោះបីជារាងកាយទន់ខ្សោយដែលបង្ហាញពីសុខភាពមិនមាំមួន សុខ កា យុវជនវ័យ២៤ឆ្នាំ ប្រកបរបរជាជាងគំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តជាច្រើនផ្ទាំងនៅក្នុងខ្ទមដ៏តូចមួយ។ កាលពីបីឆ្នាំមុន យុវជនរូបនេះបានធ្វើការងារស៊ីឈ្នួលកាប់គាស់រាន្តដីអោយកសិករដែលរស់នៅជិតខាង ហើយអាចរកប្រាក់កំរៃបានប្រហែលជា៦០០០រៀល(១,៥ដុល្លារ) ក្នុងមួយថ្ងៃ។ សុខ កា អះអាងថា សព្វថ្ងៃនេះ គេអាចទទួលបានប្រាក់កំរៃចំនួន១០០ដុល្លារក្នុងមួយខែ។ គ្រួសាររបស់លោកមានកំរិតជីវភាពល្អប្រសើរជាងពេលមុនដែលគ្រួសាររបស់ខ្លួនបានលក់ដីធ្លីរបស់ខ្លួន ដើម្បីយកប្រាក់ព្យាបាលជម្ងឺរបស់ឪពុក។ ប៉ុន្តែ យុវជន សុខ កា មិនមានចក្ខុវិស័យច្បាស់លាស់ទៅថ្ងៃអនាគតនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាងគំនូររូបនេះបានសារភាពថា លោកចេះគូរត្រឹមតែរូបគំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តផ្នែកខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ។
នៅចម្ងាយ១០០ម៉ែត្រពីខ្ទមដ៏កំសត់របស់ សុខ កា នៅក្រោមម្លប់របស់ផ្ទះមួយ យុវជនបងប្អូនបីនាក់កំពុងតែផ្ចិតផ្ចង់គូររូបគំនូររបស់ខ្លួន។ ពួកគេផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើរូបប្រាសាទអង្គរវត្ត ដោយមិនចេញស្តីមួយម៉ាត់។ នេះមិនមែនជារោងចក្រនោះទេ ប៉ុន្តែ វាគឺជាការចាប់ផ្តើមនៃចង្វាក់ការងារដោយប្រើដៃនិងគំនិត។ យ៉ែម ពិសិដ្ឋ អាយុ២៦ឆ្នាំ ជាងកូនប្រុសច្បងនៃបងប្អូនប្រុសបីនាក់ ហើយ ប្រកបអាជីពជាជាងគំនូរអស់រយៈពេល១០ឆ្នាំមកហើយ ចាប់តាំងពីបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅមធ្យមសិក្សាមក។ បុរសវ័យក្មេងរូបនេះបានពន្យល់ថា «ខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសយកអាជីពនេះ តាមគំរូរបស់ឪពុកមារបស់ខ្ញុំម្នាក់ ព្រោះថាការងារនេះផ្តល់នូវប្រាក់កំរៃខ្ពស់ជាងការងារធ្វើស្រែចំការ»។ បន្ទាប់ពីអនុវត្តការងារអស់រយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមក ពិសិដ្ឋក៏បានបង្រៀនជំនាញផ្នែកគូររូបនេះដល់ប្អូនៗរបស់គេផងដែរ។ ពួកគេទាំងអស់គ្នា អាចរកប្រាក់កំរៃបានចំនួន៣០០ដុល្លារ ក្នុងមួយខែ ហើយបានប្រគល់ប្រាក់ទាំងនេះជូនម្តាយរបស់ខ្លួនជាអ្នកចាត់ចែង។ បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក កុយ ណារ៉ុង មេឃុំកំពង់ស្វាយ « ជាងគំនូរភាគច្រើនសុទ្ធសឹងតែជាយុវជនក្មេងៗ »។ លោកទទួលស្គាល់ថា «ពួកក្មេងៗទាំងនោះបានដឹងទំហំការងារដ៏សែនលំបាករបស់ឪពុកម្តាយរបស់ខ្លួន នៅក្នុងចំការ ហើយបានសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសអាជីពថ្មីមួយផ្សេងទៀត។ រយៈពេល៥ឆ្នាំមកហើយ គេសង្កេតឃើញថាស្ថានភាពជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងឃុំកំពង់ស្វាយមានកំរិតប្រសើរជាងមុន»។
ការបង្រៀនជំនាញគូរគំនូរបន្ត
លោក ហម សារ៉ាវុធ គឺជាអតីតអ្នកគូរគំនូរកុន នៅមុនសម័យសង្រ្គាម។ នៅពេលលោកមករស់នៅឃុំកំពង់ស្វាយនេះ លោកបានចាប់ផ្តើមផ្ទេរជំនាញដ៏ប៉ិនប្រសប់នេះទៅអោយសមាជិកគ្រួសាររបស់លោកទាំងអស់ រួមមានកូនៗទាំងប្រាំរបស់លោក បន្ទាប់មានកូនប្រសាប្រុស ហើយជាចុងក្រោយនេះ គឺចៅស្រី២នាក់របស់លោក!។ វិចិត្រករដែលជាឪពុករូបនេះ បានរៀបរាប់ថា«កូនប្រសាប្រុសរបស់ខ្ញុំម្នាក់ ធ្លាប់ធ្វើជាអ្នកនេសាទ។ យើងបានបញ្ចុះបញ្ចូលវា អោយបោះបង់ការងារជាអ្នកនេសាទនេះ ដើម្បីមកប្រកបរបរជាជាងគំនូរជាមួយនឹងពួកយើងវិញ។ កូនប្រសាម្នាក់នោះមិនមានការស្តាយក្រោយឡើយ បន្ទាប់ពីការងារនេះផ្តល់ប្រាក់កំរៃច្រើនជាងការងារចាស់របស់ខ្លួន។ ចំណែកកូនប្រសារប្រុសម្នាក់ទៀត ឈ្មោះ ជូ វិន ដែលកំពុងតែគូររូបផ្កាមួយ ក៏មិនមានការនឹកនាផងដែរដល់ការងារចាស់កាលពីមុន នៅក្នុងរោងចក្រកាត់ដេរមួយ ដោយហេតុថាអតីតកម្មកររូបនេះទទួលប្រាក់ខែត្រឹមតែ៤៥ដុល្លារ ខណៈពេលការងារនោះមានការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។
លោក ហម សារ៉ាវុធ អាយុ៥៦ឆ្នាំ បានប្រែក្លាយជាមនុស្សដ៏មានប្រជាប្រិយមួយរូបនៅក្នុងភូមិកំពង់ស្វាយ និងមានការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងរឿងការងារ។ ដោយមើលឃើញពីភាពជោគជ័យរបស់លោក កូនចៅ អ្នកភូមិជាច្រើនបានមកសុំហាត់រៀនពីគាត់ អោយជួយបង្រៀន«គូររូបប្រាសាទអង្គរវត្តដល់ពួកគេ» ក្រោយមកអ្នកភូមិទាំងនោះបានបង្រៀនដល់សាច់ញាតិរបស់ពួកគេបន្ត។ លោកគ្រូបង្រៀនម្នាក់នេះបានលើកឡើងថា «ខ្ញុំយល់ព្រមបើកថ្នាក់បង្រៀនមួយ។ កាលនោះ ខ្ញុំមានសិស្សជាង៣០នាក់។ អ្នកដែលមានកំរិតជីវភាពធូរធារគួរសម ខ្ញុំតម្រូវអោយគេបង់ប្រាក់១០០ដុល្លារ តែសម្រាប់អ្នកណាដែលក្រីក្រ ខ្ញុំនឹងបង្រៀនដោយមិនគិតថ្លៃ។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំបានឈប់បង្រៀនគូររូបនេះអស់រយៈពេល២ឆ្នាំមកហើយ ព្រោះបច្ចុប្បន្ននេះ មានជាងគំនូរជាច្រើននាក់ ដែលជាហេតុធ្វើអោយមានការប្រកួតប្រជែងគ្នារកស៊ី និងបានធ្វើអោយតម្លៃផ្ទាំងគំនូរនៅលើទីផ្សារចុះថោក។
នៅបន្ទប់គូររូបរបស់គាត់ គេឃើញមានគំនូរជាងច្រើនផ្ទាំងខុសៗគ្នា។ ក្រៅអំពីរូបគំនូរកំពូលប្រាសាទអង្គរវត្តដ៏ល្អឥតខ្ចោះ គេក៏ឃើញមានរូបគំនូរទេសភាពនៅតាមជនបទ ទិដ្ឋភាពនៅតាមវាលស្រែចំការ ដូចជាការឡើងដើមត្នោត ជាដើម។ សមាជិកគ្រួសាររបស់គាត់ម្នាក់ៗអាចរកប្រាក់កំរៃបានជាមធ្យមចាប់ពី១៥០ទៅ៣០០ដុល្លារក្នុងមួយខែ។ ក្រៅពីមានអ្នកទិញដើម្បីយកទៅលក់បន្ត លោក ហម សារ៉ាវុធ ក៏លក់ផ្ទាំងគំនូររបស់ខ្លួនទៅអោយអាជីករនៅប្រទេសណ័រវែសផងដែរ ដែលតែងតែកុម្ម៉ង់ទិញជាទៀងទាត់ផងដែរ។
 កំពង់ស្វាយ (កណ្តាល)ថ្ងៃទី៣ មិថុនា ២០០៨៖រូបប្រាសាទអង្គរវត្ត របស់កសិករជាងគំនូរនៅភូមិកំពង់ស្វាយ © John Vink / Magnum
ទីផ្សារនាំចេញមួយ
រូបគំនូរសំខាន់ៗរបស់អ្នកស្រុកកំពង់ស្វាយមានដាក់លក់នៅតាមហាងលក់វត្ថុសិល្បៈ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវសារមន្ទីរជាតិ និងសាលាវិចិត្រវិចិត្រសិល្បៈ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ព្រមទាំងនៅតាមផ្សារសំខាន់ៗមួយចំនួន (ផ្សារទួលទំពូង និងផ្សារធំថ្មី)។
ហាងលក់វត្ថុសិល្បៈវិចិត្រសាល នៅផ្លូវលេខ១៧៦ កាន់តែចូលចិត្តផ្ទាំងគំនូររបស់អ្នកភូមិកំពង់ស្វាយបន្តិចម្តងៗ។ អ្នកស្រីឌៀប ស៊ីណេ ថៅកែស្រីហាងលក់វត្ថុសិល្បៈ មានប្រសាសន៍ថា ផ្ទាំងគំនូររបស់អ្នកស្រុកកំពង់ស្វាយមិនមានភាពទាក់ទាញដូចជារូបគំនូររបស់សិស្សសាលាវិចិត្រសិល្បៈនោះទេ។ «ប៉ុន្តែ ជួនកាល អតិថិជនចូលចិត្តស្ទីលរបស់ «អ្នកស្រុកកំពង់ស្វាយ» ដែលគំនូរទាំងនោះមានទិដ្ឋភាពដូចគ្នា មានទំហំប៉ុនគ្នា និងមានតម្លៃដូចគ្នា។ ពួកគេបានកោតស្ងប់ស្ងែងពណ៌ស្រស់ៗដែលកសិករវ័យក្មេងចូលចិត្តប្រើនៅក្នុងរូបគំនូររបស់ខ្លួន»។ អ្នកស្រីបានសន្និដ្ឋានថាអ្នកស្រីអាចរកប្រាក់កំរៃពីផ្ទាំងគំនូររបស់អ្នកភូមិបានច្រើនជាងផ្ទាំងគំនូររបស់សិស្សនិស្សិត ព្រោះអ្នកស្រីបានទិញរូបគំនូររបស់អ្នកភូមិក្នុងតម្លៃថោកជាង!
អ្នកស្រីឌៀប ស៊ីណេ ប្រកបមុខរបរបើកហាងលក់វត្ថុសិល្បៈនេះអស់រយៈពេល១០ឆ្នាំមកហើយ។ អ្នកស្រីតែងតែមានការសប្បាយរីករាយ នៅពេលមុនរដូវមានភ្ញៀវទេសចរច្រើន។ ជនបរទេស ក៏ដូចជាអាណិកជនខ្មែរនៅឯនាយសមុទ្រគឺជាអតិថិជនដ៏សំខាន់បំផុតរបស់អ្នកស្រី។ «នៅក្នុងចំណោមរូបគំនូរខ្មែររាប់រយផ្ទាំងដែលដាក់លក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ រូបគំនូរមួយចំនួនតូចត្រូវបានដាក់តុបតែងលំអផ្ទះរបស់ប្រជាជនខ្មែរ។ «ប៉ុន្តែ វាគ្រប់យ៉ាងមានការផ្លាស់ប្តូរ។ ចាប់តាំងពីរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ជនរួមជាតិខ្មែរបានចាប់ផ្តើមចាប់អារម្មណ៍ទៅលើសិល្បៈ។ ប្រសិនជាការកុម្ម៉ង់ទិញរូបគំនូរពីសំណាក់ប្រជាជនក្នុងស្រុកកើនឡើង នោះអ្នកភូមិកំពង់ស្វាយនឹងអាចមានជីវភាពល្អប្រសើរឡើងជាក់ជាមិនខាន។ | 
