ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៨ មេសា២០០៨ លោកហេង សុវត្ថារ៉ា ប្រធានក្រុមហ៊ុន Beman សង្ឃឹមថានឹងអាចធ្វើអោយភេសជ្ជៈកូឡារបស់គាត់មានភាពល្បីល្បាញ © John Vink / Magnum
តើផលិតករកម្ពុជាតូចតាចម្នាក់អាចប្រជែងជាមួយកូកាកូឡា(Coca-Cola) និងប៉ិបស៊ី(Pepsi) ដែលជាក្រុមហ៊ុនដ៏ធំរបស់អាមេរិកបានដែរទេ? នេះគឺជាការភ្នាល់ដ៏ក្លាហានមួយរបស់លោកហេង សុវត្ថារ៉ា នាយក និងជាស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនប៊ីមែន (Beman) ដែលបានបង្កើតផលិតផលភេសជ្ជៈមានជាតិហ្គាស និងភេសជ្ជៈសម្រាប់លាយស្រា(cola)របស់កម្ពុជាជាលើកដំបូង ម៉ាក I-See ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាដំណើរ«រឿងដ៏ជោគជ័យ»របស់សហគ្រិនវ័យក្មេងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលពោរពេញដោយភាពសកម្ម។
«លោកអ្នកនិយាយថាវាមិនអាចទៅរួចមែនទេ? ទុកអោយខ្ញុំសាកល្បងមើល!» លោកហេង សុវត្ថារ៉ា ចូលចិត្តនិយាយឃ្លាដដែលៗមួយនេះ ដែលលោកបានយកធ្វើជាខ្សែបន្ទាត់សម្រាប់ដឹកនាំជីវិតរបស់លោក។ នៅពេលដែលបុរសជាឳពុកវ័យក្មេងម្នាក់នេះ (បច្ចុប្បន្នអាយុ៣៦ឆ្នាំ) បាននិយាយប្រាប់សាច់ញាតិគាត់ពីគំនិតចង់បង្កើតកូឡា«ផលិតនៅកម្ពុជា» ផលិតដោយជនជាតិកម្ពុជា និងសម្រាប់ជនជាតិកម្ពុជានោះ បងប្អូនរបស់គាត់ បើមិនសើចចម្អកអោយគាត់ទេ គឺពួកគេព្យាយាមបំបាក់ទឹកចិត្តគាត់កុំអោយធ្វើ។
បោះបង់ចោលទៅ....
លោកសុវត្ថារ៉ា រៀបរាប់ដោយបង្ហាញស្នាមញញឹមជូរចត់ផង និងផ្អែមល្ហែមផងថា៖ «បងប្អូនខ្ញុំភាគច្រើនមិនជឿជាក់ពិតប្រាកដលើគម្រោងរបស់ខ្ញុំទេ ហើយនិយាយប្រាប់ខ្ញុំថា : បោះបង់ចោលទៅ យើងមិនអាចប្រកួតប្រជែងជាមួយកូកាកូឡាបានទេ! ខ្ញុំឆ្លើយប្រាប់ពួកគាត់វិញថា : សូមផ្តល់សិទ្ធិអោយខ្ញុំនិយាយនូវអ្វីដែលល្អ អ្វីអាក្រក់ចំពោះខ្ញុំ ហើយសូមទុកពេលអោយខ្ញុំបង្ហាញវាអោយអ្នកទាំងអស់គ្នាបានឃើញ។ ទោះយ៉ាងណា គ្មានហេតុផលណាមួយអាចបញ្ចុះបញ្ចូលពួកគាត់បានទេ»។
«ផែនការជំនួញ» ABC
ដោយសារលោកសុវត្ថារ៉ាដឹងច្បាស់ថា វាមានការលំបាកខ្លាំងណាស់សម្រាប់ផលិតផលកម្ពុជាម៉ាកថ្មីនៅលើទីផ្សារទឹកសូដាដែលស្ទើរតែវាយផ្តាច់ដោយផលិតផលមួយចំនួនទៅហើយនោះ លោកបានត្រៀមខ្លួនយ៉ាងល្អ។ លោកបានចាប់ផ្តើមធ្វើដំណាក់ការទី១នៃ«ផែនការជំនួញ» «តាមក្បួន ABC : Accurate[លម្អិត] Brief [ខ្លី] និង Clear [ច្បាស់]»។ ឯកសារធម្មតាតែបីទំព័រប៉ុណ្ណោះ គឺអាចបញ្ចុះបញ្ចូលមិត្តភក្តិពីរនាក់អោយមានទំនុកចិត្តចូលរួមការផ្សងព្រេងជាមួយលោក ក្នុងនាមជាអ្នកចូលហ៊ុនសំខាន់។ ទុនដែលត្រូវដាក់ដំបូងគឺ១៥០ ០០០ដុល្លារ ហើយប្រតិបត្តិការក៏អាចចាប់ផ្តើមបាន។
ដំណាក់ការទី១ : ការបង្កើតក្រុមហ៊ុនប៊ីមែន។ «ប៊ីមែន(Beman) គឺមកពីពាក្យថា Beverage Management។ វាក៏អាចមកពីពាក្យ 'Be a man' (ត្រូវធ្វើជាមនុស្សប្រុសម្នាក់)។ គឺបានន័យថា គ្មានអ្វីដែលមនុស្សមិនអាចធ្វើបាននោះទេ។ គ្រប់យ៉ាងគឺអាស្រ័យលើទឹកចិត្ត និងការប្តេជ្ញាប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើអ្នកមានកត្តាទាំងពីរនេះនៅក្នុងជម្រៅបេះដូងហើយ គឺអ្នកប្រាកដជាអាចធ្វើបាន»។
ដំណាក់សំខាន់ គឺត្រូវនាំចូលសម្ភារៈសម្រាប់ការផលិត ស្វែងរកអ្នកផ្គត់ផ្គង់នៅថៃ និងវៀតណាម(វត្ថុធាតុដើម) និងនៅកម្ពុជា(ទឹក កំប៉ុងអាលុយមីញ៉ូម និងក្រដាសកាតុងធ្វើកេស) ផលិតភេសជ្ជៈដោយធ្វើយ៉ាងណាអោយវាដូចនឹងផលិតផលដែលជាគូប្រកួតប្រជែងតែត្រូវមានចំណុចអាចចែកដាច់ពីគ្នា រកមន្ទីរពិសោធន៍នឹងមួយនៅប្រទេសវៀតណាម និងអូស្រ្តាលីដើម្បីធ្វើតេស្តគុណភាព និងជ្រើសរើសឈ្មោះដាក់អោយផលិតផល។ « I-see » គឺជាឈ្មោះជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លើគេនៅក្នុងចំណោមឈ្មោះ២០ផ្សេងទៀតដែលស្នើឡើងនៅក្នុងការសិក្សាមួយធ្វើឡើងដោយទីភ្នាក់ងារផ្នែកទីផ្សារក្នុងស្រុក។
បុគ្គលិកមានលក្ខណៈពិសេស
លោកសុវត្ថារ៉ាផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ធ្វើយ៉ាងណាអោយនាយកផ្នែកបច្ចេកទេសជនជាតិខ្មែរកាត់អូស្រ្តាលី និងបុគ្គលិកក្នុងស្រុកជាង២០នាក់ទៀតមានសមត្ថភាពធ្វើការងារបានល្អ។ នៅក្នុងផ្នែកធនធានមនុស្ស លោកមានបំណងលុបបំបាត់គំនិតចាស់គំរឹលមួយទៅលើជនពិការ ដោយលោកបានជ្រើសរើសជនពិការពីរនាក់អោយចូលធ្វើការ។ ម្នាក់ពិការដោយសារកើតជំងឺរាងកាយខុសប្រក្រតី ម្នាក់ទៀតដោយសារកើតជំងឺខួរឆ្អឹង។ «ត្រង់ចំណុចនេះទៀត ខ្ញុំបានប្រាប់ទៅអ្នកជុំវិញខ្លួនខ្ញុំថា : អ្នកទាំងអស់គ្នាគិតថា ជនពិការមិនល្អ ហើយពួកគេមិនអាចធ្វើការមែនទេ? Ok ! ទុកខ្ញុំសាកល្បងមើល! ជាមួយនឹងចៅហ្វាយផ្សេង និងវិធីផ្សេង គេអាចទទួលបានលទ្ធផលផ្សេងដែរ។ បច្ចុប្បន្ន ម្នាក់គឺជាបុគ្គលិកឆ្នើមនៅផ្នែកគណនេយ្យ និងម្នាក់ទៀតជាបុគ្គលិកឆ្នើមនៅផ្នែកលក់»។ 
ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៨ មេសា ២០០៨ ភេសជ្ជៈ I-see cola ចំនួនមួយម៉ឺនកេស ត្រូវបានដាក់លក់ © John Vink / Magnum
ការងាររីកចម្រើនទៅមុខ
បន្ទាប់ពីការប្រឹងប្រែង និងការរង់ចាំអស់ពេលជាច្រើនខែ«យ៉ាងលំបាក»ដើម្បីទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណ («យើងមិនធ្លាប់ធ្វើការជាមួយរដ្ឋាភិបាល»លោកសុំសង្ខេបដោយខ្លីត្រឹមនេះ ដោយមិនចង់និយាយអ្វីច្រើនជាងនេះទៀត) ក្រុមហ៊ុនកម្ពុជាដែលប្រើប្រាស់បុគ្គលិក២៨នាក់នេះក៏អាចចាប់ផ្តើមការផលិតរបស់ខ្លួន ហើយអាចបញ្ចេញផលិតផលបាន១០ ០០០ កេស ស្មើនឹង២៤០ ០០០កំប៉ុង គឺភេសជ្ជៈម៉ាកថ្មីរបស់កម្ពុជា នៅមុនថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ។ ប៉ុន្មានសប្តាហ៍ខាងមុខ លោកសុវត្ថារ៉ាជឿជាក់ថា ប៊ីមែននឹងស្រូបយក១០%នៃទីផ្សារភេសជ្ជៈមានជាតិហ្គាស គ្មានជាតិស្រវឹងនៅកម្ពុជា។ លោកបានបញ្ជាក់ថា លទ្ធផលនេះគួរជាទីលើកទឹកចិត្តមែន ប៉ុន្តែចំណូលដំបូងនៃការវិនិយោគគឺមិនអាចមាននៅមុនឆ្នាំ២០១០នោះទេ។
ការសាកល្បងដំបូងនៅតាមខេត្ត
រហូតមកដល់ពេលនេះ ភេសជ្ជៈកូឡាផលិតនៅកម្ពុជា និងផលិតផលជាសែស្រឡាយមួយទៀត គឺ« I-see Orange » ផលិតនៅក្នុងរោងចក្រប៊ីមែននៅព្រែកលៀប នាជាយក្រុងភ្នំពេញ គឺមានចែកចាយតែនៅក្នុងខេត្តចំនួន១០ប៉ុណ្ណោះ ដោយលើកលែង«ខេត្តក្រុងសំខាន់ៗ»ចេញ ដូចជាក្រុងភ្នំពេញ សៀមរាប កំពង់សោម និងបាត់ដំបង។ នេះជាជម្រើសយុទ្ធសាស្រ្ត : «អតិថិជនក្នុងតំបន់នេះគឺឆាប់អារម្មណ៍នឹងម៉ាក និងរូបភាពខាងក្រៅណាស់។ ដូច្នេះយើងចាប់ផ្តើមចែកចាយនៅក្នុងខេត្តផ្សេងៗសិន ដើម្បីទទួលបានមតិរិះគន់។ យើងនឹងធ្វើការកែប្រែមុននឹងបញ្ចូលផលិតផលយើងនៅក្រុងភ្នំពេញ និងនៅខេត្ត-ក្រុងសំខាន់ៗបីផ្សេងទៀត» ។
លោកប្រធានក្រុមហ៊ុនបានប្រកាសថា ការចាប់ផ្តើមបង្ហាញនៅពាក់កណ្តាលខែឧសភានូវ I-see Cola និងផលិតផលផ្សេងៗទៀត ដូចជា « Orange », « Green » et « Cream » នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ គ្រាន់តែជាការចាប់ផ្តើមប៉ុណ្ណោះ ។ លោកមានគោលបំណងមួយផ្សេងទៀតនៅក្នុងខួរក្បាល គឺបង្កើតរោងចក្រផលិតស្រាបៀរ។ « I-see Cola គ្រាន់តែជាការចាប់ផ្តើមនៃក្តីសុបិនរបស់ខ្ញុំប៉ុណ្ណោះ»លោកបានបង្ហើបអោយដឹងដូច្នេះ ក្នុងក្តីស្រមើស្រមៃគិតទៅដល់ក្លិនក្រអូបភាយៗនៃផ្លែហ៊ូប្លុង (សម្រាប់ផលិតស្រាបៀរ)។
ដំណើរជីវិតរបស់សហគ្រិនហេង សុវត្ថារ៉ា
ដំណើររឿងរបស់លោកសុវត្ថារ៉ាដូចនឹង«រឿងដ៏ជោគជ័យ (success story)»របស់អាមេរិកាំងដែរ គឺជារឿងរបស់«បុរសចេះឯង» ដែលបានឆ្លងកាត់ការងារគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ដោយអំណត់រហូតដល់អាចបង្កើតក្រុមហ៊ុនខ្លួនឯងបាន។ សុវត្ថារ៉ាធំដឹងក្តីនៅភ្នំពេញ នៅក្នុងគ្រួសារសមរម្យមួយដែលមានបងប្អូន៥នាក់ ឳពុកជាទាហាន ម្តាយជាស្រ្តីមេផ្ទះ។ នៅអាយុ១៩ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សានៅវិទ្យាល័យ លោកបានបោះជំហានដំបូងចូលក្នុងការិយាល័យតំណាងក្រុមហ៊ុនសាំងហ្គាពួរ Tiger Beer នៅកម្ពុជា។ នៅទីនោះ លោកធ្វើជាកម្មករលើកដាក់ទំនិញ។ ក្នុងរយៈពេល៦ខែ លោកក៏ត្រូវបានជ្រើសរើសជាបុគ្គលិកផ្នែកលក់ ហើយឡើងឋានៈជាបន្តបន្ទាប់ : អ្នកតំណាង ប្រធានគ្រប់គ្រង...រហូតដល់ប្រធានផ្នែកលក់។ រយៈពេល១២ឆ្នាំនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន Tiger Beer លោកមិនត្រឹមតែបានជួបគូអនាគតធ្វើការផ្នែកគណនេយ្យដែលបានផ្តល់បុត្រីពីរនាក់ដល់រូបលោកប៉ុណ្ណោះទេ គឺលោកបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកលក់ និងផ្នែកទីផ្សារ លោកបានរៀនភាសាអង់គ្លេសដើម្បីទាក់ទងជាមួយចៅហ្វាយជនជាតិសាំងហ្គាពួរ ហើយបានបង្កើតទំនាក់ទំនងយ៉ាងទូលំទូលាយនៅកម្ពុជាទៀតផង។ បន្ទាប់មក លោកបានធ្វើការនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន Nippon Paint មុននឹងក្លាយទៅជាអ្នកចែកចាយរបស់ Cam-Paint ដែលជាក្រុមហ៊ុនមួយបង្កើតឡើងដោយមិត្តភក្តិម្នាក់។ ដោយទទួលបានសញ្ញាប័ត្រ MBA ពីអូស្រ្តាលីតាមរយៈការសិក្សាតាមអ៊ីនធឺណែត លោកបានផ្តើមសិក្សាយកអនុបណ្ឌិត២ឆ្នាំផ្នែកគ្រប់គ្រង និងដឹកនាំគម្រោង ដែលជាសញ្ញាប័ត្រផ្តល់ដោយសាកលវិទ្យាល័យបារាំង លីយ៉ុង២ (Lyon 2) និងសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ចនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
ហេតុអ្វីបង្កើតកូឡាខ្មែរ?
ដោយត្រូវប្រឈមមុខនឹងក្រុមហ៊ុនធំៗពីរ គឺកូឡាកូឡា និងប៉ិបស៊ី គំនិតនៃការបង្កើតភេសជ្ជៈខ្មែរហាក់បីដូចជារឿងមួយគួរអោយអស់សំណើច ។ កូកាកូឡាគឺជាភេសជ្ជៈដែលគ្រប់គ្រងលើទីផ្សារភេសជ្ជៈមានជាតិហ្គាស គ្មានជាតិស្រវឹងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា (ប្រធានក្រុមហ៊ុននេះបានបដិសេធធ្វើអធិប្បាយ) ។ ក្រៅអំពីកូកាកូឡាដែលមានស្ទើរតែគ្រប់ទីកន្លែង និងដែលងាយស្រួលរកទិញបានជាងទឹកដូងនិងទឹកអំពៅក្នុងស្រុកទៅទៀតនោះ តើភេសជ្ជៈគ្មានជាតិអាកុលថ្មីនេះនឹងមិនទទួលបានការគាំទ្រសោះរឺ? ជុំវិញបញ្ហានេះ លោកហេង សុវត្ថារ៉ា ឆ្លើយថា៖ «ជាបឋម ការបង្កើតចំណែកថ្មីមួយនៃទីផ្សារ ជាមួយនឹងផលិតផលថ្មីស្រឡាង គឺទាមទារនូវការវិនិយោគច្រើន ហើយយើងគ្មានថវិកាគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ដូច្នេះ យើងបានបង្កើតរបស់ដូចគ្នាតែផ្សព្វផ្សាយតាមរបៀបខុសគ្នា។ តាមគំនិតដូចគ្នានេះ យើងនឹងផលិតទឹករ៉ែមានគុណភាពខ្ពស់ ដែលអាចប្រកួតប្រជែងជាមួយទឹកនាំចូលថែមទៀត។ យើងក៏មានបំណងផងដែរថាទៅអនាគត ផលិតផលយើងនឹងក្លាយទៅជាផលិតផលក្នុងស្រុកទាំងស្រុង បើទោះបីពេលនេះយើងត្រូវនាំចូលវត្ថុធាតុដើមក៏ដោយ។ ខ្ញុំចង់បង្ហាញថា នៅកម្ពុជា យើងក៏អាចធ្វើល្អដូចនៅកន្លែងផ្សេងបានដែរ»។
កូកាកូឡា មាននៅប្រទេសកម្ពុជាចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៨
ភេសជ្ជៈកូកាកូឡាត្រូវបានផលិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដំបូងគេ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥។ ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកនេះបានចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា នាពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៧០ រួចមកបានត្រលប់វិញក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ ក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនរួមភាគហ៊ុនមួយ ឈ្មោះ Cambodia Beverage Company (CBC) រវាងសាខាក្រុមហ៊ុន "Indochina" និងក្រុមហ៊ុនថៃចំនួនពីរទៀត។ CBC មានបុគ្គលិកចំនួន២៩៨នាក់ ហើយរោងចក្ររបស់ខ្លួនអាចផលិតភេសជ្ជៈមានហ្គាស ទឹកផ្លែឈើ ទឹកសូដា ទឹកតូនីក និង Sarsi បានចំនួន ៥លានកេសក្នុងមួយឆ្នាំ។
កូកា គឺភេសជ្ជៈមួយដែលមានការប្រកួតប្រជែង
ទំព័រនៃសៀវភៅពហុចំណេះដឹងរបស់បណ្តាញអាំងទែរណែត Wikipédia ដែលបានរៀបរាប់ពីវិធីសាស្រ្តក្នុងការផលិតភេសជ្ជៈនេះ ក៏បានបង្ហាញបញ្ជីក្រុមហ៊ុនប្រកួតប្រជែងនឹងក្រុមហ៊ុនកូកាកូឡានិងប៉ិបសី មួយចំនួនផងដែរ នៅទូទាំងពិភពលោក។ ត្រូវបន្ថែមក្រុមហ៊ុននៃផលិតផលម៉ាក « I-see » នៅកម្ពុជា...
| 
