សីន សំបូរ ប្រិយមិត្តអ្នកអានសារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដាប្រចាំខែមួយរូប © Davith Bolin / Ka-set ប្រជាជនខែ្មរចំនួន ២០ ០០០នាក់ រស់នៅទីក្រុងម៉ុងរេអាល់ ដែលភាគច្រើន រស់នៅជុំគ្នាក្នុងសង្កាត់សាំងមីសែល (Saint-Michel)ស្ថិតនៅភាគជើងទីក្រុង និងនៅទីក្រុងឡាវាល់(Laval) ដែលជាទីក្រុងមួយខ័ណ្ឌដោយស្ទឹង ប្រ៊ែរី (Prairies) ពីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចកេបិច (Québec)។ អស់រយៈពេលជិតបីឆ្នាំមកហើយដែលពួកគេមានសារព័ត៌មានមួយឈ្មោះថា សារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដា ដែលជាសារព័ត៌មានតែមួយគត់ជាភាសាខ្មែរនៅទូទាំងប្រទេស។
អត្ថបទមួយដែលមានចំណងជើងថា «គ្រាប់ពូជខ្មែរលើថ្នាលកាណាដា» ដែល ចេញផ្សាយនៅក្នុងសារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដា នាខែកុម្ភ: បានរៀបរាប់សសើរ កីឡាករអ៊ុំទូកងជនជាតិខ្មែរមួយរូបនៃក្រុម «Chan Dragon Boat Sports club» ឈ្មោះ ស៊ី មុន្នី។ ក្រុមរបស់លោក បានចូលរួមការប្រកួតប្រជែងជាច្រើននៅក្នុងខេត្ត ដោយបានពាំនាំយកមកជាមួយនូវមេដាយជ័យលាភីជាច្រើន។ នៅទំព័រមុខនៃលេខចេញផ្សាយខែនេះ មានរូបភាពដែលអាចបង្ហាញអោយឃើញអំពីតម្លៃសាមគ្គីភាពសហគមន៍ និងសីលធម៌។ សារព័ត៌មាននេះមានចេញផ្សាយនូវព័ត៌មាននិងបទយកការណ៍ផ្សេងៗ ស្តីពីជនរួមជាតិខ្មែររស់នៅកាណាដា ព្រមទាំងព័ត៌មាននយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចថ្មីៗនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ជួយបំពេញការខ្វះខាត
ការចេញផ្សាយសារព័ត៌មាននេះផ្តើមចេញដំបូងពីការពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការមួយរវាងសមាជិកនៃសភាខ្មែរនៅកាណាដា ( CCC) ដែលជារចនាសម្ព័ន្ធមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកជំនួញខែ្មររស់នៅទីក្រុងម៉ុងរេអាល់ ដើម្បីជម្រុញអោយសហគមន៍របស់ពួកគេចូលប្រឡូកទៅក្នុងឆាកនយោបាយក្នុងស្រុក ហើយម្យ៉ាងទៀត ដើម្បីបង្ហាញអោយដឹងអំពីតម្រូវការរបស់ជនរួមជាតិរបស់ពួកគេ និង ផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់ជនរួមជាតិទាំងនោះក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងស្ថាប័ននៃប្រទេសកាណាដា។ មនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ គឺលោក យុន ប៊ុនគនបានរម្លឹកថា «មានមនុស្សបានសួរខ្ញុំថា តើយើងធ្វើទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាដូចម្តេចជាមួយជនរួមជាតិខ្មែរនៅទីនេះ? ខ្ញុំមានការអៀនខ្មាសព្រោះខ្ញុំគិតឃើញថាយើងគ្មានអី្វទាំងអស់សំរាប់ទំនាក់ទំនង»។ ភ្លាមនោះ លោកប្រធាន CCC បានបញ្ចុះបញ្ចូលជនរួមជាតិខ្មែរអោយប្រមូលវិភាគទាន ដើម្បីបង្កើតសារព័ត៌មានជាភាសាខ្មែរឥតគិតថ្លៃមួយនៅខេត្តកេបិច។ ប្រាំមួយខែក្រោយមក គឺក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០០៥ សារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដា (La Presse Cambodgienne du Canada)បានចាប់កំណើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយឈ្មោះនេះស្រដៀងគ្នានឹងឈ្មោះរបស់សារព័តមានប្រចាំថ្ងៃក្នុងទីក្រុងម៉ុងរេអាល់ La Presse ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ១៨៨៤។ លក្ខនិ្តក:សហគ្រាសសំរាប់ផលឹតកាសែតនេះគឺបង្កើតឡើងក្រោមរូបភាពជាក្រុមហ៊ុនមួយសំរាប់បម្រើសង្គមដោយមិនយកផលកំរៃ ដែលនេះជាលក្ខណ:ពិសេសមួយនៃប្រទេសកាណាដា។
ក្រុមផលិតនៅពីក្រោយកាសែត
សារព័ត៌មាននេះមានទីតាំងស្ថិតនៅតាមដងផ្លូវ ហ្សារី (Jarry) ទីក្រុងម៉ុងរេអាល់ខាងលើជាន់ទីមួយនៃផ្សារគឹមហ្វាត ដែលជាបណ្តាញផ្សារលក់គ្រឿងទេសអាស៊ីដ៏ធំ ដែលមានលោក យុន ប៊ុនគនគឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុនិងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍។ សារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដាចេញផ្សាយព័ត៌មានជារៀងរាល់ខែ ដែលមានលោក យុន ប៊ុនគនគឺជាប្រធាន ដោយមានការិយាល័យសាមញ្ញមួយ មានតុធ្វើការពីរ និងមានកុំព្យូទ័រពីរគ្រឿង។ សមាជិកភាគច្រើនមកធ្វើការនៅក្នុងការិយាល័យជារៀងរាល់ចុងសប្តាហ៍ អ្នកផ្សេងទៀតធ្វើការនៅផ្ទះ។ សមាជិកមួយចំនួនធ្វើការងារដោយមានប្រាក់បៀវត្ស និងអ្នកផ្សេងទៀតចូលរួមបម្រើការងារដោយមិនយកប្រាក់កំរៃ។
លោក ប៉ុង មុយឡេន ចាងហ្វាងការផ្សាយនៃសារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដា តាំងតែពីការបង្កើតតំបូងមក បានគូសបញ្ជាក់ថា «មុនពេលការចេញផ្សាយសារព័ត៌មានរបស់យើង មានការផ្សាយព័ត៌មានជាភាសាខែ្មរតាមវិទ្យុ-ទូរទស្សន៍ រឺចេញផ្សាយជាព្រឹត្តិប័ត្រព័ត៌មានទាក់ទងនឹងសហគមន៍ខែ្មរ ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទាំងនោះបានចេញផ្សាយត្រឹមតែមួយរយ:កាលតែប៉ុណ្ណោះ»។ ការងាររបស់លោកក្នុងផែ្នកសារព័ត៌មាននេះផ្ទុយគ្នាស្រឡះពីអ្វីដែល ជាការបណ្តុះបណ្តាលរបស់លោកក្នុងផ្នែកបច្ចេកទេសជីវសុខាភិបាល នៅសាលាពហុបច្ចេកទេសម៉ុងរេអាល់។ ការស្រលាញ់ភាសាខ្មែរ
ដំណើរការរៀបចំរបស់លោក ប៉ុង មុយឡេន ក្នុងការបង្កើតនូវសារព័ត៌មានមួយសំរាប់កំណត់អត្តសញ្ញាណសារព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនមួយបានធ្វើអោយសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលកាន់តែមានទំនុកចិត្តកាន់តែខ្លាំង។ សារព័ត៌មានជាភាសាខ្មែរមួយនេះយកចិត្តទុកដាក់សំខាន់លើអក្ខរាវិរុទ្ធ ដោយប្រកាន់យកអព្យាក្រឹត្យភាពខាងនិន្នាការនយោបាយ និងបដិសេធចេញផ្សាយនូវព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗ រឺការផ្សព្វផ្សាយណាដែលសំរាប់បំរើអារម្មណ៍រវើរវាយ ប៉ះពាល់ដល់សីលធម៌។ គោលបំណងតែមួយគត់គឺបង្កើតនូវសារព័ត៌មានមួយសំរាប់ប្រមូលផ្តុំសហគមន៍ខែ្មរ។
លោក ប៉ុង មុយឡេន បានបញ្ជាក់យ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ថា «យើងជាកូនចៅខ្មែរកាត់ចិន ប៉ុន្តែ យើងមានការស្រលាញ់អក្សរសាស្រ្ត និងភាសាខ្មែរយ៉ាងខ្លាំង»។ សូមបញ្ជាក់ថា អស់មួយរយៈពេលដែរដែលលោកចាងហ្វាងសារព័ត៌មានខែ្មរកាណាដាបានប្រឡូកយ៉ាងសកម្មរវាងតួនាទីជាអ្នកថតរូបយកព័ត៌មានផង និងជាអ្នកតំឡើងតួកាសែត និងរចនាពណ៌ផង។
ការសំលឹងលើប្រទេសកម្ពុជាក្នុងផ្លូវអព្យាក្រឹត្យ
នៅក្នុងលេខនីមួយៗ សារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដាចេញផ្សាយជារៀងរាល់ខែនូវខ្លឹមសារព័ត៌មានដែលទទួលបានពីវិទ្យុអាស៊ីសេរី និងសារព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃធំៗពីរនៅប្រទេសកម្ពុជា គឺកាសែតរស្មីកម្ពុជា និងកាសែតកោះសន្តិភាព។
លោកចាងហ្វាងសារព័ត៌មានខែ្មរកាណាដាបានពន្យល់ថា«យើងចេញផ្សាយនូវព័ត៌មានថ្មីៗ ទាក់ទងនឹងរាល់និន្នាការនយោបាយទំាងអស់នៃប្រទេសកម្ពុជា។ យើងចង់ធ្វើយ៉ាងណាមិនអោយធ្លាក់ខ្លួនទៅក្នុងអន្ទាក់គណបក្សនយោបាយណាមួយ។ ដូច្នេះ យើងចេញផ្សាយនូវអត្ថបទនិយាយអំពីការវិវត្តន៍ប្រទេសដែលធ្វើឡើងដោយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ព្រមទាំងនិយាយផងដែរពីអំពើពុករលួយ និងភាពក្រីក្រដែលមាននៅក្នុងប្រទស។ យើងទុកអោយប្រិយមិត្តអ្នកអានជាអ្នកបញ្ចេញមតិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ»។ លោក ចាងហ្វាងក៏បានបង្ហើបជាចំហរអោយដឹងផងដែរថា លោកមានសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះអនាគតប្រទេសជាតិរបស់លោក។ ការគោរពក្រមសីលធម៌គឺជារឿងចាំបាច់បំផុតដូចដែលបានចែងនៅក្នុងក្រមសីលធម៌របស់ខ្លួន សារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដាដែលប្រកាន់យកអព្យាក្រឹតភាពជាចម្បងព្រមជាមួយនឹងភាពចាស់ទុំរបស់ខ្លួនហាមផ្តាច់មិនប្រើបា្រស់
ភាសាអសុរស ដែលនេះខុសគ្នាស្រឡះពីសារព័ត៌មានបញ្ចេញមតិមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលតែងនិយមការនិយាយប្រហារតាមរូបភាពបរិហាកេរ្តិ៍។ លោក យុន ប៊ុនគន ដែលជាមនុស្សម៉ឹងម៉ាត់លើប្រភេទប្រធានបទមួយចំនួនមានប្រសាសន៍ថា «យើងខិតខំប្រឹងប្រែងអោយអស់ពីសមត្ថភាពរបស់ពួកយើង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយនូវសីលធម៌ដល់ប្រិយមិត្តអ្នកអាន។ រាល់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដែលធ្វើអោយអាប់អោនដល់កិត្តិយសដូចជា កាស៊ីណូ រឺក្លឹបកំសាន្តរាត្រី មិនមាននៅក្នុងកាសែតរបស់យើងឡើយ»។
ការព្យាយាមអោយមានការចេញផ្សាយជារៀងរហូត
ចាប់តាំងពីការបង្កើតមក សារព័ត៌មានខ្មែរមួយនេះ អាចមានដំណើរការទៅបាន ដោយសារតែមានអ្នកផ្សព្វផ្សាយនានា ព្រមទាំងពាណិជ្ជកម្មគ្រប់ប្រភេទរបស់ប្រជាជនខែ្មរដែលប្រកបរបររកស៊ីនៅទីក្រុងម៉ុងរេអាល់។ ផែ្នកគ្រប់គ្រងសារព័ត៌មានមានបំណងចង់ទាក់ទាញការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុនបរទេសផ្សេងៗទៀតដែលក្រៅពីសហគមន៍ខ្មែរ។
ពីរឆ្នាំដំបូង សារព័ត៌មានប្រចាំខែមួយនេះ ត្រូវបានបោះពុម្ភចំនួន ៥ ០០០ច្បាប់។ តាំងពីប៉ុន្មានខែមកនេះ ចំនួននៃការបោះពុម្ភត្រូវបានថយចុះមកត្រឹមតែ ៣០០០ច្បាប់ប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីរក្សាលំនឹងថវិកា។ លោកប្រធាន ប៉ុង មុយឡេន ទទួលស្គាល់ថា «យើងបានទទួលនូវមតិថ្អូញថ្អែរជាច្រើនពីសំណាក់ប្រិយមិត្តអ្នកអាន ដោយពួកគេមានការសោកស្តាយដែលមិនអាចស្វែងរកបានសារព័ត៌មានបានដោយងាយស្រួលដូចមុន។ កាសែតទាំងប៉ុន្មានច្បាប់របស់យើងត្រូវបានចែកចាយអស់ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែមួយសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ»។ លោកបានបញ្ជាក់ផងដែរថាកន្លែងដែលមានចែកជូនសារព័ត៌មានខ្មែរ មាននៅតាមវត្តអារាមខែ្មរ និងតាមហាងលក់ទំនិញអាស៊ី នៅទីក្រុងម៉ុងរេអាល់ និងក្នុងខេត្តអុងតារីយ៉ូ និងខេត្ត អាល់ប៊ែរតា។ ដើម្បីផ្សាយចេញទៅគ្រប់ទិសទី សារព័ត៌មានខែ្មរកាណាដានឹងចេញផ្សាយនៅលើប្រព័ន្ធអាំងទែរណែតក្នុងពេលឆាប់ៗនេះតាមរយៈអាស័យដ្ឋាន www.lapressecambodgienne.ca ។ កាសែតមួយនេះក៏មានគម្រោងចេញផ្សាយពីរលើកក្នុងមួយខែ ដើម្បីបង្កើននូវប្រាក់កំរៃ ដែលបានមកពីការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម។ ថី្មៗនេះ សារព័ត៌មាននេះក៏បានជ្រើសរើសអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានមួយរូបប្រចាំទីក្រុងភ្នំពេញ។ ជាមួយនឹងព័ត៌មានទាក់ទងនឹងការជំនុំជម្រះអតីតៈមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម ក្រសែរភែ្នករបស់សាព័ត៌មាននេះបង្វែរទៅប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រជាជនខែ្មរនៅខេត្តកេបិច ក៏ដូចជាប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរង់ចាំនូវយុត្តិធម៌ដ៏ពិតប្រាកដមួយ។
ការចូលរួមប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្ម
បន្ទាប់ពីការចេញផ្សាយមក សារព័ត៌មានខ្មែរកាណាដាទទួលបាននូវការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់ប្រិយមិត្តអ្នកអាន។ កាលពីចុងឆ្នាំ២០០៥ សារព័ត៌មានខែ្មរកាណាដាបានចេញផ្សាយបទយកការណ៍បន្តបន្ទាប់ស្តីពីក្រុមបងធំជនជាតិខែ្មរដែលបង្កចលាចលនៅក្នុងទីក្រុងម៉ុងរេអាល់។ សារព័ត៌មានចុះផ្សាយអត្ថបទនិយាយការជួញដូរ និង បញ្ហាសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈជាដើម។ ចំណងជើងព័ត៌មានទាំងនោះបានវែកមុខក្រុមជនពាលាអាវ៉ាសែ និងបានអំពាវនាវដល់ប្រិយមិត្តអ្នកអានអោយសហការជាមួយនឹងអាជ្ញាធរប៉ូលីស។ ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាននេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ភ្លាមៗនោះ បណ្តាញក្រុមជនពាលត្រូវបានកំទេចទាំងស្រុង។
| 
