Khmer
    Franηais


αžαŸ’αž„αŸƒ αžŸαž»αž€αŸ’αžš 29 សីហអ 2008
αž˜αŸ‰αŸ„αž„ 02:36 (αž—αŸ’αž“αŸ†αž–αŸαž‰)
កាសែតគឺជាវ៉ិបសាយព័ត៌មានឯករាជ្យដែលចេញផ្សាយ ប្រចាំថ្ងៃជាភាសាបារាំង និង ខ្មែរស្តីអំពីប្រទេស កម្ពុជានិងប្រជាជនកម្ពុជានៅក្រៅប្រទេស ។

ទិនានុលេខន៍

Latin Docfest, ភាពយន្តឯកសារ
 → αžŸαžΈαž αžΆ  29 @07:00 - :0800:
វង្វេងទីក្រុង ឌូវីល ភាពយន្ត​របស់ Sophie Marceau
 → αžŸαžΈαž αžΆ  29 @07:00 - :0900:
Cinι-samedi : El Viaje / Henri Marchal
 → αžŸαžΈαž αžΆ  30 @04:00 - :0622:
Courage, fuyons ! (film)
 → αžŸαžΈαž αžΆ  30 @05:00 - :0630:
Dogora / Baraka (films)
 → αžŸαžΈαž αžΆ  30 @07:00 - :1100:

ទទួលព័ត៌មានតាមអីមែល

សូមលោកអ្នកទទួលអត្ថបទថ្មីៗ

តាមរយៈទូរសាអេឡិចត្រូនិច 

ការតស៊ូម្នាក់ឯងដើម្បីរក្សាកេរ្តិ៍មរតករបស់ "ខ្មែរសុរិន្ទ"
αžŠαŸ„αž™ សារ៉ា អូលីវឺរា   
Convertir en PDF Version imprimable SuggΓ©rer par mail
13-06-2008

Image

  ភូមិពោន (ខេត្តសុរិន្ទ ប្រទេសថៃ) ថ្ងៃទី១៥ មេសា ២០០៨៖ លោក ជ័យ

មង្គល(រូបខាងស្តាំ) និងលោក ធុង លួង (រូបខាងឆ្វេង) បើកសៀវភៅភាសាខ្មែរអាន

© Vandy Rattana

ខ្មែរ​​ដែល​រស់នៅ​ភាគ​ឥសាន​នៃប្រទេស​ថៃ​សព្វថ្ងៃនេះ ត្រូវ​បាន​ប្រជាជន​ខ្មែរ​នៅកម្ពុជា​ហៅ​ថា​ «ខ្មែរសុរិន្ទ»។​ ប្រជាជន​«ខ្មែរសុរិន្ទ» មាន​ចំនួន​​​ប្រមាណ​ពី​១លាន ដល់​២លាន​នាក់ ដែល​រស់​នៅ​តាម​បណ្តា​​ខេត្ត​មួយ​​ចំនួន​ក្នុង​ប្រទេសថៃ​​​។ «ខ្មែរសុរិន្ទ»​ និយម​​និយាយ​ភាសា​ថៃកាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ ដោយបាន​កាត់​បន្ថយ​ការ​​ប្រើ​ប្រាស់​ភាសាខ្មែរ​បន្តិច​ម្តងៗ។ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​បាន​ជា​លោក ជ័យ​ មង្គល ឆាលែម​ស៊ូក​ជិតស្រ៊ី បាន​តាំង​ចិត្ត​ចុះ​បង្រៀន​ភាសា​និង​អក្សរ​ខ្មែរ​នៅ​តាម​ភូមិ។ គាត់​ជាជន​ជាតិ​ថៃ ប៉ុន្តែ​គាត់​សារភាព​ថា​​ខ្លួន​មាន​ដើម​កំណើត​ជាជន​ជាតិ​ខ្មែរ។​ គាត់​ព្យាយាម​តស៊ូ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​ ដើម្បី​កុំអោយ​«ខ្មែរ​សុរិន្ទ» ភ្លេច​នូវ​កេរ្តិ៍​មរតកកំណើត​​របស់​ខ្លួន។

«សូមជួយ​ថែរក្សា​ ប្រសិន​បើអ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ ជាការ​ល្អ»៖ នេះគឺ​ជា​ពាក្យ​បណ្តាំ​ដែល​សរសេរ​​​នៅលើ​សិលាចារឹក​មួយ​នៅ​​សម័យ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ័្មន​ទី​៧ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​រកឃើញ​នៅ​​ខេត្ត​សុរិន្ទ។ លោក ជ័យ មង្គល​បាន​យក​ពាក្យបណ្តាំ​នេះ​ទុក​ជា​បាវចនា​របស់ខ្លួន​។​​ ដោយ​​​​បាន​ធ្វើការ​អោយ «ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌មាន​ភូមិសាស្រ្ត» (Gis)​ នៅទីក្រុង​បាងកក​អស់រយៈ​ពេល​​​១០ឆ្នាំ ក្នុងការ​​គូរ​ផែន​ទី​​ភាគ​ឥសាន​ប្រទេស​ថៃតាម​កុំ​ព្យូទ័រ លោក​កត់សម្គាល់​ឃើញ ពី​តម្លៃ​​កេរ្តិ៍​មរតក​ដែល​បុព្វបុរស​តាម​បាន​បន្សុល​ទុក​អោយ​កូន​ចៅ​ជំនាន់ក្រោយ រួម​មាន​ ​ប្រាសាទ​​សម័យ​មុន​អង្គរ ប្រាសាទ​សម័យ​អង្គរ បារាយណ៍ និង​ផ្លូវ​បុរាណ​ជាច្រើន​។ ប៉ុន្តែ លោក​ជ័យ​ មង្គល​​យល់​ឃើញ​ថា​ប្រភព​នៃវប្បធម៌​គឺភាសា​។ បើ​និយាយ​ពីការ​ប្រើប្រាស់​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​សុរិន្ទ​ បច្ចុប្បន្ននេះ​ ស្ថានភាព​មានលក្ខណៈ​គួរ​អោយ​ព្រួយ​បារម្មណ៍​ណាស់ៈ ក្រៅពី​ព្រះសង្ឃ​មួយ​ចំនួន​ គេ​កំរ​ឃើញ​​ ​«ខ្មែរសុរិន្ទ»ណា​​ដែល​ចេះ​សរសេរ​​អក្សរ​ខ្មែរ​ណាស់​។ នៅ​ជន​បទ​​ យុវជន​អាច​ស្តាប់​យល់​ភាសា​ខ្មែរ​បាន​ ខ្លះ​ច្រើន​ ខ្លះ​តិច​ ប៉ុន្តែ ពេល​និយាយ​ ពួកគេ​និយាយ​ភាសាថៃ​ជាជាង​ភាសា​ខ្មែរ​។
លោក​ ជ័យ​​ មង្គល​សង្កត់​ធ្ងន់​ថា «គ្មាន​វប្បធម៌ណា​មួយ​ដែលគ្មានភាសា​នោះទេ។ ទោះ​ជា​យើង​មាន​បុណ្យដំរី​រាល់ឆ្នាំ​នៅ​សុរិន្ទ​ក៏ដោយ ក៏វា​មិនទាន់​គ្រប់គ្រាន់​ឡើយ។ បើយើង​មិន​ចេះ​និយាយ​ភាសាខ្មែរ បុណ្យ​នេះ​ប្រដូច​នឹង​ប្រអប់​ដ៏ស្អាត​មួយ ដែលនៅក្នុង​ប្រអប់នេះ មាន​តែ​ទីង​មោង​មួយ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ»។ សព្វថ្ងៃនេះ នៅប្រទេសថៃ គេ​អាច​រៀន​ភាសា​ខ្មែរ​បាន​តែ​នៅ​​​​​​​​​​​​​​​​​សាកល​វិទ្យាល័យ​ប៉ុណ្ណោះ។ លោក​ជ័យ មង្គល ពន្យល់ថា «ខ្ញុំ​សុខ​ចិត្ត​ខំធ្វើអោយ​ភាសា​ខ្មែរ​​រស់​ឡើង​វិញ ជាជាង​អង្គុយ​នៅស្ងៀម​ ហើយ​​និយាយ​ថា​ភាសា​ខ្មែររបស់​​​យើង​កំពុង​បាត់​បង់​ ស្តាយ​ណាស់!»។ ហេតុ​នេះ​ហើយ នៅ​ខែកុម្ភៈ​ឆ្នាំ​២០០៧ គាត់​បានបង្កើត​សាលារៀន​តូចមួយ​នៅភូមិ​ពោន ខេត្ត​សុរិន្ទ ដោយ​ស្ម័គ្រចិត្ត​​មិន​យក​ផល​កំរៃ​។ ឃុំ​ក៏​បាន​អោយខ្ចី​ក្តារ​ខៀនមួយ​​ និង​ទូរទស្សន៍​មួយ ដើម្បី​ចាក់​DVD រៀន​ភាសា​ខ្មែរ។ រាល់ព្រឹក​ថ្ងៃ​សៅរ៍ សិស្ស​២៥នាក់ ដែល​មានអាយុ​ចាប់​ពី​៩ ទៅ៤៤ឆ្នាំ មករៀន​ទីនោះ​យ៉ាង​ទៀង​ទាត់​។

«សិស្ស​មានភាសាខ្មែរ​ក្នុងហ្សែន​(ADN)របស់ពួកគេ»
ការងារ​ដែលពិបាក​បំផុត​សម្រាប់​លោក​មង្គល​ គឺ​ការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ឪពុក​ម្តាយ​អោយ​ពួក​គាត់​ជឿ​​ថា​ការរៀន​​ភាសា​​និង​អក្ស​រខ្មែរ​មាន​សារៈសំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​កូនៗ​របស់​ពួក​គាត់​។​ លោក​ ធុង​ លួង​ ចាស់​ទុំ​នៅភូមិ​ពោន ម្នាក់ ដែល​បានស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ជួយ​លោក​ជ័យ មង្គល​បង្រៀន​សិស្ស​ បាន​​​រម្លឹក​ថា នៅឆ្នាំ ១៩៦២ បន្ទាប់ពី​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ទីក្រុ​ង​ឡាអេ បាន​ចេញ​​សេចក្តីសម្រេច​ថា​​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារស្ថិត​នៅ​ក្រោម​​​អធិបតេយ្យ​ភាព​របស់​​​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ប្រទេស​​ថៃក៏​​បានដុត​ស្លឹក​រឹត​សរសេរ​ជាភាសាខ្មែរបុរាណ​​​នៅតាម​វត្ត​នៅ​តំបន់​នេះ​​ចោល​។ ចាប់​តាំងពីពេលនោះមក ព្រះសង្ឃមិន​ហ៊ាន​បង្រៀន​ភាសាខ្មែរ​ទៀត​ទេ។ លោក​បណ្ឌិត​មីសែលត្រាណេ ប្រវត្តិវិទូ បាន​យល់​ឃើញ​ថា​ ថៃវូបនីយកម្ម​បណ្តាល​មក​ពី​ទំនើ​ប​ភាវូបនីយកម្ម​ ទូរទស្សន៍ និង​សាលារៀន។ លោក​ ជ័យ មង្គល​បាន​អោយ​ដឹង​ថា «ខ្មែរ​សុរិន្ទ​»​ ​ខ្លះ​អៀន​ពេល​ដែល​និយាយ​ភាសាខ្មែរ  ​ដោយ​ខ្លាច​ក្រែង​គេ​ប្រមាថ​មើល​ងាយ​ ​ រឺខ្លាច​គេ​ហៅថា​ «អ្នកស្រែ»។ លោក​មីសែល​ត្រាណេ បញ្ជាក់ថា «អ្នក​ទាំង​នោះ​​បានបាត់​បង់​មោទនភាព​​របស់​ខ្លួន ​ព្រោះពួក​គេ​បានចាញ់​សង្គ្រាម​ បាត់​បង់​​ទឹកដី ហើយ​​ត្រូវ​បានគេ​​គាប​សង្កត់​។​ ធម្មតា​ តើ​អ្នកណា​​​ជា​អ្នក​សរសេរ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត? គឺ​តែងតែ​ជាអ្នក​ដែល​ឈ្នះ​សង្រ្គាម​»។

កូន​សិស្ស​ម្នាក់​របស់​លោកជ័យ មង្គល ឈ្មោះទីម អាយុ​៣២ឆ្នាំ ពាក់វ៉ែន​តា​ក្រាស់​ គឺជា​មនុស្ស​រួស​រាយ​រាក់ទាក់​ម្នាក់។ ឥឡូវនេះ អ្នកនាង​អាច​​​អាន​រឿង​ព្រេង​ជាភាសាខ្មែរ​បាន​។ លោក​ជ័យ​មង្គល និយាយ​លេង​ថា «សិស្ស​រៀន​អក្សរ​ខ្មែរឆាប់​ចេះ​​លឿន​មែន​ទែន។ ខ្ញុំគិត​ថា​ពួកគេ​មានអក្សរ​ខ្មែរ​នៅក្នុង​ហ្សែន​របស់​​ពួក​គេ!»។ ប៉ុន្តែ អ្នក​នាង​​ទីម បាន​ប្រាប់ថា​ «ចំពោះសិស្ស​ក្មេងៗ​​វិញ រៀន​អក្សរ​ខ្មែរ​មិន​ស្រួលប៉ុន្មាន​នោះ​​ទេ ព្រោះ​វា​មិនសូ​វ​ចេះ​និយាយ​ខ្មែរ»។ បើសិន​​ជា​អ្នកគ្រូ​ទីម មានឱកាស​ គាត់​សង្ឃឹម​ថា​​នឹង​​អាច​​បង្រៀន​ភាសាខ្មែរ​ នៅសាលាបឋម​សិក្សា​ដែលគាត់​បង្រៀន​សព្វថ្ងៃនេះ​។ លោក​ជ័យ​ មង្គល​មាន​គោល​បំណង​ទៅថ្ងៃអនាគត​ថា​នឹង​ ​ «ធ្វើ​​អោយ​សាលា​រដ្ឋ​​នៅ​តំបន់​នេះ​បើ​កថ្នាក់​បង្រៀន​ខ្មែរ​ជាមុខ​វិជ្ជា​ជម្រើស។ គាត់​ប្រាប់​ថា​ «ប្រសិនជា​​​គោល​បំណង​របស់​ខ្ញុំបាន​សម្រេច​​​នៅថ្ងៃណាមួយ នោះ​ខ្ញុំ​នឹង​អាច​ទៅ​​រស់​នៅ ​យ៉ាង​​​ស្ងៀម​ស្ងាត់​​នៅ​ក្នុងសួន​ច្បារ​របស់ខ្ញុំ ​»។ ប៉ុន្តែកិច្ច​ការ​នេះ​ពិបាក​ណាស់។ នាយក​សាលា​មួយចំនួន​ហាក់ដូច​ជា​គិត​ថា​គំនិត​នេះល្អ ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​ធ្វើអ្វី​ឡើយ​រហូត​មក​ទល់ពេលនេះ។ លោក​ជ័យ មង្គល ចោទ​សួរ​ខ្លួនឯង​​​ថា «ខ្ញុំមិនដឹង​ថា​នេះ​បណ្តាល​មក​ពី​ការ​គ្មាន​ទំនុក​ចិត្ត​​ រឺក៏​គ្មាន​សេចក្តី​​ក្លាហាន​»។ បញ្ហាមួយទៀត​គឺមាន «ខ្មែរ​សុរិន្ទ» តិចណាស់​ដែល​​ចេះ​​សរសេរអក្សរ​​ខ្មែរ ហើយមាន​សមត្ថភាព​បង្រៀន​អក្សរ​ខ្មែរ​បាន។

ដើរ​លើ​ខ្សែពួរ​
លោក​ជ័យ​ មង្គល​ មាន​ប្រវត្តិ​មិនដូចគេ​ឯង​នោះទេ។ ប្រសិន​ជាគាត់មិនបាន​ធ្វើការ​នៅក្នុង​ជំរំ​ជន​ភៀសខ្លួន​តាម​ព្រំដែន​ គាត់​ប្រហែល​ជាមិន​បាន​រៀន​សរសេរ​អក្សរ​ខ្មែរនោះ​ទេ។ «ពេល​ខ្ញុំ​បង្រៀន​នៅ សៃ ធូ (Site 2) អ្នក​ខ្លះ​សើច​ពេលគេ​លឺខ្ញុំ​និយាយ​ពាក្យ​ខ្លះ។ ហេតុ​ដូច្នេះ ខ្ញុំក៏​បាន​សម្រេច​ចិត្ត​រៀន​អក្សរ​ខ្មែរ​ជាមួយ​មិត្ត​របស់​ខ្ញុំ​ម្នាក់​»។ ក្រោយ​ពីបាន​រស់នៅ​ភ្នំពេញរយៈ​ពេល​​២ឆ្នាំ លោក​ជ័យ​ មង្គល អាចនិយាយ​ខ្មែរចេញ​សម្លេងតាម​បែប​ «ខ្មែរ​សុរិន្ទ»ក៏​​បាន រឺសម្លេង​ខ្មែរ​នៅប្រទេស​កម្ពុជា​ក៏បាន​ដែរ។ នៅឆ្នាំ​១៩៩៧ គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​មាន​​ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៅទីក្រុង​ភ្នំពេញ គាត់​ក៏បាន​សម្រេច​ចិត្ត​ឈប់សិក្សា​ផ្នែកប្រវត្តិសាស្រ្ត​ខ្មែរ ដែល​ជាការ​ចំណាយ​ផ្ទាល់ខ្លួន​របស់គាត់​ ដោយបាន​ទៅធ្វើ​ការ​ជា​​ជំនួយការ​អោយ​អ្នក​យក​​ព័ត៌មាន​ជន​ជាតិ​​ថៃម្នាក់​​នៅភ្នំពេញ។ លោក​ជ័យ​ មង្គល​នៅ​ចាំ​ថា​ នៅភ្នំពេញ និស្សិត​ខ្មែរ​​មួយចំនួន​ចាត់ទុក​គាត់​ថា​ជា​ជន​ «ក្បត់​ជាតិ​»។

តាម​ការ​ពិត​ ដោយសារ​តែ​លោក​ជ័យ មង្គល​ស្រឡាញ់​វប្បធម៌​ខ្មែរ​មែនទែន ទើប​គាត់​ធ្វើការងារ​កំប៉េច​កំប៉ុច​ដូចសព្វថ្ងៃនេះ ដើម្បីទុក​ពេលវេលា​អោយ​បានច្រើន​ ទៅបង្រៀន​អក្សរ​ខ្មែរ​ នៅតាម​ភូមិ​ពេលចុងសប្តាហ៍​នៅខេត្ត​សុរិន្ទ។ ប៉ុន្តែ ទោះជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ក៏គាត់​មិនចង់ទាម​ទារ​ឯករាជ្យ រឺ​​ផ្តាច់​ខេត្ត​សុរិន្ទ​ពីប្រទេសថៃ អោយ​ទៅ​​​ប្រទេស​កម្ពុជាវិញ​​នោះ​ទេ។  «យើងសូម​ផ្តាច់ខ្លួន​ម៉េចបាន? បើ​ខ្មែរ​នៅប្រទេស​កម្ពុជា​មិន​ចេះ​គ្រប់គ្រង​ប្រទេស​របស់ខ្លួនផង។ នៅទីនោះ ខ្មែរភាគច្រើន​មិនដឹង​ថា​ខ្លួនជា​ខ្មែរមាន​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ម៉េច​ផង»។ លោក​ ជ័យ​ មង្គល​ ដឹង​ថា​ខ្លួន​កំពុង​ដើរ​នៅលើ​ខ្សែពួរ​មួយ។ ទោះបីជា​គាត់​មិនលើក​ឡើង​ពីនយោបាយ​ពេលគាត់បង្រៀន​ក៏ដោយ ក៏អ្នកខ្លះ​អាចចាត់ទុក​ថា​ភាសា​ទាក់​ទង​នឹង​នយោបាយ​។ គាត់​គិត​ថា​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​នៃប្រទេស​ថៃបាន​​ការពារគាត់។
ពុក​ចង្កាម​ស្កូវ​​របស់​លោក​ ជ័យ មង្គលអាច​​បញ្ជាក់​ថា​គាត់​បានឈាន​ដល់​អាយុ​គតិ​បណ្ឌិត​ហើយ​​។ «ពេលខ្ញុំ​មានអាយុ​២០ ខ្ញុំនៅរៀន អាយុ​ជាង​៣០ឆ្នាំ ខ្ញុំ​មាន​គ្រួសារ។ ឥឡូវ​នេះ  ខ្ញុំ​មាន​អាយុ​ជាង​៤០ឆ្នាំ ខ្ញុំ​​លែង​ខ្លាច​អ្វី​ទាំង​អស់​។ កាល​ពីមុន​ យើ​ងជា​ម្ចាស់​ទឹក​ដី​នេះ​។ យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ យើង​​​​​គួរ​មាន​លទ្ធភាព​​រក្សា​ភាសា​យើង​អោយបាន​ល្អ! កូនរបស់យើង​រៀន​ភាសា​ថៃច្រើនម៉ោង នៅសាលា​រាល់ថ្ងៃហើយ។ យើង​គ្រាន់​តែ​សូម​២-៣ម៉ោង​សម្រាប់រៀន​ភាសា​ខ្មែរ​»។

ការប្រណាំង​នឹងការ​រលាយ​សាប​សូន្យ​
លោក​បណ្ឌិត​មីសែល ត្រាណេ បាន​ចាត់​ទុក​គំនិតផ្តួចផ្តើម​របស់លោក​ជ័យ មង្គលថា​ជា​រឿង​មួយ​ដ៏ល្អ​ប្រសើរ​ ប៉ុន្តែ គាត់​បន្ថែមទៀត​ថា «ទោះជាយ៉ាង​ណា នេះគ្រាន់​តែជា​តំណក់​ទឹក​​មួយ​ក្នុង​សមុទ្រ»។ យោង​តាម​លោក​ មីសែល​ត្រាណេ «ខ្មែរសុរិន្ទ» ឈាន​ទៅការរលាយ​សាប​សូន្យ​ហើយ​។ ថៃរូប​នីយ​គឺ​ដំណើរ​ការ​មួយ​ដែលមិនអាច​ជៀស​ផុត​ ហើយ​ក៏មិនអាច​ថយ​ទៅក្រោយវិញ​បាន​ឡើយ​។​ គាត់​រម្លឹក​ថា «ខ្មែរ​សុរិន្ទ​បន្ត​និយាយ​ខ្មែរម៉េច​បាន​ បើ​ភាសា​នេះមាន​ប្រយោជន៍​កាន់តែ​តិច​ទៅៗ សម្រាប់​ពួកគេ? ពេលដែល​ពួកគាត់​និយាយ​ថៃ ដែលជាភាសាផ្លូវ​ការ​នៅប្រទេស​ខ្លួន ពួកគាត់​ធានា​អោយមាន​អនាគត​ដ៏ភ្លឺស្វាង​»។ លោក​ជ័យ មង្គល សារភាព​ថា​ «ខ្ញុំដឹង​ថា​ខ្ញុំ​ដើរ​បញ្រ្ចាស់​គេ។ ខ្ញុំ​ធ្វើ​ដូច​នេះ ព្រោះ​ខ្ញុំ​ជឿ​ថា​បើយើង​មិន​រក្សា​ភាសា​ខ្មែរ យើង​នឹង​មាន​បញ្ហា​ពេលក្រោយ​»។
បញ្ហា​ខ្វះ​ខាត​ថវិកា​មិនបានធ្វើអោយ​លោក​ជ័យ​​ មង្គល បាក់ទឹក​ចិត្តនោះទេ​។ គាត់​កំពុង​ស្វែង​​ជំនួយ​ឧបត្ថម្ភ​​ ប៉ុន្តែ គាត់​មិន​បាន​​ទទួល​ជំនួយ​ជាថវិកា​ពីសំណាក់​អាជ្ញាធរ​ថៃ​ ក៏​ដូច​ជា​អាជ្ញាធរ​​​កម្ពុជានោះទេ​​។ គាត់បាន​អោយដឹង​ថា «សាកល​វិទ្យាល័យ​មួយនៅបាងកក​បាន​ទាក់​ទង​ខ្ញុំ​ ដោយ​បាន​ប្រាប់​​ថា​បើសិន​ជា​ខ្ញុំសុខចិត្ត​បង្រៀន​ភាសា​ខ្មែរ ដោយប្រើតួ​អក្សរ​ថៃ អាជ្ញាធរ​អាចនឹង​​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​គម្រោង​របស់​ខ្ញុំ​​​»។ គ្រូបង្រៀន​ផ្សេង​ទៀត​​មួយចំនួន​នៅ​សុរិន្ទ​បានយល់ព្រម​ធ្វើដូច្នេះ ប៉ុន្តែ​លោកជ័យ​ មង្គល​មិនយល់ព្រម​​ជា​ដាច់​ខាត​។​ គាត់​និយាយ​​លេង​ថា «បើ​អញ្ជឹង អោយគេ​បង្រៀន​ភាសា​អង់គ្លេស​ ដោយប្រើតួ​អក្សរ​ថៃចុះ!» គាត់​បន្តថា​ «ខ្ញុំមិន​មើល​ងាយ​អក្សរ​ថៃ​ទេ ប៉ុន្តែ បើរៀនខ្មែរ គឺរៀនខ្មែរ!» ម្យ៉ាងវិញទៀត អក្សរ​ថៃ​មិនអាច​ប្រើ ដើម្បី​សរសេរ​ភាសា​ខ្មែរ​បាន​ទេ ព្រោះ​ការ​បញ្ចេញ​សម្លេង​ខុស​ពីភាសា​​ខ្មែរ។

នៅការិយាល័យ​របស់​លោក​ជ័យ មង្គល លោក​បានប្រមូល​ទុក​សៀវភៅ​ជាភាសាខ្មែរ ថៃ អង់គ្លេស​ជាច្រើន​ ទាក់ទង​នឹង​វប្បធម៌​ខ្មែរ។ សម្តេច​ព្រះរាម​បុប្ផា ទេវី ក៏​បានជូនសៀវភៅ​ល្អ​ៗ មួយចំនួន​ផង​ដែរ។ លោក​ជ័យ​ មង្គល​សង្ឃឹមថា ថ្ងៃណាមួយ គាត់នឹង​អាច​បង្កើត​វិទ្យាស្ថាន​វប្បធម៌​មួយ ដើម្បីរៀប​ចំ​ការ​ប្រជុំ​ និងសន្និសីទ​ ដោយសហការ​ជាមួយ​​អង្គការ​វប្បធម៌​នៅប្រទេស​​​កម្ពុជា​ «ដូចការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​បទពិសោធន៍​រវាង​អាលីយ៉ង់​នៅបាងកក និង​មជ្ឈមណ្ឌល​វប្បធម៌​បារាំង​នៅភ្នំពេញ»។ គាត់ពន្យល់ថា​​​ និស្សិត​មក​ពីប្រទេស​កម្ពុជា​អាច​មក​បង្រៀន​ខ្មែរ​រយៈពេល​២ទៅ៣ខែ នៅខេត្ត​សុរិន្ទ រឺ​ធ្វើការ​ស្រាវជ្រាវ ហើយសិស្ស​ខ្លះ​អាច​បន្ត​ការ​សិក្សា​របស់ខ្លួន​នៅភ្នំពេញផងដែរ បើ​គេ​ទទួលបាន​អាហារូបករណ៍​។ តាម​រយៈ​ការ​ខិត​ខំ​រក្សា​ភាសា​ខ្មែរ​នៅភាគ​ឥសាន​ប្រទេស​ថៃ លោក​ជ័យ មង្គល​ចង់កសាង​ស្ពាន​មិត្ត​ភាព​មួយ​រវាង​បង​ប្អូន​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ ដែល​រស់នៅ​តាម​ជួរ​ភ្នំ​ដង​រែក​នេះ​។
Ka-set.info
 
 

αž’αžαŸ’αžαž”αž‘αž”αž“αŸ’αžαŸ‚αž˜

សាលារៀនមួយនៅក្រោមម្លប់ប្រាសាទខ្មែរ
កន្លែងដែលលោកជ័យ មង្គល បង្រៀន​នៅក្នុង​ភូមិ​ពោន ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល​៣០ម៉ែត្រ​ពីប្រាសាទ​បុរាណខ្មែរចាស់ជាង​គេបង្អស់នៅ​លើទឹក​ដីប្រទេសថៃ។ ប្រាសាទ​នេះត្រូវបាន​សាង​សង់នៅសតវត្សទី៥។ មាន​ដើមត្នោត​ដុះ​នៅ​ជុំវិញប្រាសាទនេះ។ ទិដ្ឋភាព​នេះធ្វើ​អោយ​ការ​សិក្សាអក្សរខ្មែរនៅទីនោះ មានអត្ថន័យ​យ៉ាង​ខ្លាំង។ លោកជ័យ មង្គលពន្យល់សិស្ស​អោយ​ដឹងពីការបញ្ចេញសម្លេងខុសគ្នារវាង «ខ្មែរ​សុរិន្ទ» និងសម្លេងខ្មែរនៅកម្ពុជា។ គាត់​ទើប​តែបើកថ្នាក់រៀនខ្មែរពីរទៀត នៅ​ភូមិ​ជ្រោយនិងភូមិស្វាយ។ គាត់ក៏បាន​បង្រៀន​ខ្មែរ​នៅទីរួមខេត្តសុរិន្ទផងដែរ ប៉ុន្តែ នៅទីនោះ មាន​សិស្សត្រឹមតែ២-៣ប៉ុណ្ណោះ។
នេះ​​គឺជាវិបសាយរបស់លោកជ័យ មង្គល www.khmersurin.org

ភាសា «ខ្មែរសុរិន្ទ»៖ មេរៀនទីមួយ
«ខ្មែរសុរិន្ទ» និងខ្មែរនៅប្រទេស​កម្ពុជាអាច​ស្តាប់​គ្នាបាន។ ប៉ុន្តែ ខ្មែរដែល​រស់នៅភាគ​ឥសាន​នៃប្រទេសថៃទាំងនេះ បានរក្សា​នូវ​ការ​បញ្ចេញ​សម្លេងបុរាណជាង។ ដើម្បីយល់ «ខ្មែរ​សុរិន្ទ» អោយបានកាន់តែស្រួល លោក​មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ដែលជាសាស្ត្រាចារ្យ​បង្រៀន​នៅសាកលវិទ្យាល័យ អ៊ីណាល់កូ នៅប៉ារីស បានពន្យល់ថា៖
-បុរស​មិន​ប្រើពាក្យ «ខ្ញុំ» ទេ។ គេប្រើពាក្យ «ខ្មាត» វិញ (មានន័យថា «ខ្ញុំបាទ»)
-«ខ្មែរសុរិន្ទ» ចេញសម្លេង «រ» ដែលខ្មែរ​សរសេរ​នៅចុងក្រោយពាក្យខ្លះ ដូចនៅ​ក្នុង​ពាក្យ «ពីរ»។
-ស្រះ​នៅក្នុងតួ «គ ឃ ង ជ ឈ ញ...» ក្លាយទៅជាសម្លេង «អួ» ដូចជា «គួ ខួ ងួ...»​។ ដូច្នេះហើយពាក្យ «ស្គរ» និយាយ​ថា​ «ស្គួរ»។
-មានករណីលើកលែងមួយ គឺ «មក» និយាយ​ថា «មូក»
-ស្រះ «អែ» និយាយ«អ៊ែ» ដូចជាពាក្យ «ខ្មែរ» និយាយថា «ខ្ម៊ែរ»។
-ស្រះដូចនៅក្នុងពាក្យ «មែនទែន» គេ​និយាយ​ថា «មេនទេន»។
-«ខ្មែរសុរិន្ទ» មិនទាន់​ស្គាល់ពាក្យ​ថ្មីខ្លះ​ដូច​ជា​ពាក្យ​ «ឡាន» ក្រៅពីអ្នកដែល​ធ្លាប់​ទៅ​ប្រទេស​​កម្ពុជា។ «ឡាន» គេហៅថា «រថ» (រថយន្ត)
-គួរតែដឹងថា «ខ្មែរសុរិន្ទ» ហៅខ្មែរ​ដែល​រស់​នៅប្រទេសកម្ពុជាថា «ខ្មែរក្រោម»។

Cet e-mail est protΓ©gΓ© contre les robots collecteurs de mails, votre navigateur doit accepter le Javascript pour le voir